Gümrükte Dökme Eşya ölçümleri Konusunda Yaşanan Sorunlar

Son Güncellenme Tarihi: 20.04.2017 |

Gümrükte Dökme Eşya ölçümleri Konusunda Yaşanan Sorunlar

Gümrükte Dökme Eşya ölçümleri Konusunda Yaşanan Sorunlar
Ölçme, fiziksel büyüklüğün, karşılaştırma işlemi; bilinen bir değer veya bir ölçü ile
mukayese etme; başka bir deyişle herhangi bir nesneyi kanunla belirlenmiş bir birimle
karşılaştırma olarak tanımlanabilir. Gerçek değeri bilinen bir büyüklük çok sayıda
ölçüldüğünde genelde her ölçme değeri, diğerinden farklılıklar gösterir. Ölçmeler yapılırken,
ölçme sapmalarının ortaya çıkması kaçınılmazdır. Bu sapmalar, ölçme işlemini yapana, ölçü
aletine ve iklim koşullarına göre değişiklik gösterir. Örneğin, herhangi bir antrepo tankında
bulunan “Dökme Eşya” nın ölçümü aynı ölçü gereçleriyle ayrı ayrı kişiler tarafından
yapıldığında; alınan sonuçların da ayrı ayrı olduğu görülecektir. Ölçü aleti farklı olduğunda
veya iklim koşulları değiştiğinde de aynı farklılık tezahür edecektir.

Gümrüklerimizde dökme eşyalar ya, “Draft Survey” yöntemi ile ya da “kantar”
marifetiyle ölçülmektedir. Draft survey, dökme eşyaların taşınmasında kullanılan, gemi
draftının tespitine dayalı bir kargo hesaplama yöntemidir. Draft sörveyinde, eğer gemilerde
gerekli evraklar, kitapçıklar ve tablolar varsa, bütün ölçme işlemleri doğru ve eksiksiz
yapılmışsa, işlemler tecrübeli sörveyörler tarafından gerçekleştirilmişse ve iklim şartları
uygunsa, kargonun hesaplanması % 0.5’e kadar (kara kantarına kıyasla) hata payı dahilinde
ölçülebilir. Bu hata payı bilimsel otoritelerce de kabul edilebilir bir orandır. Uygun
koşullarda, doğru evraklarla yapıldığı takdirde Kara kantarı ile benzer sonuçlar
hesaplanabilmekle birlikte % 100 aynı sonuçların alınması neredeyse imkânsızdır. Bu ölçüm
yöntemi, uluslar arası kabul görmüş bir yöntem olması hasebiyle son dönemlerde yapılan
değişikliklerle mevzuatımıza da konu edilmiştir. (Bkz.Gümrük Yönetmeliği 75/2 madde;
Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2001/20 Sayılı genelgeleri)
Gemilerdeki kargolar “Draft Survey” yöntemi ile ölçülürken, kara tankları
Kalibrasyon cetvelleri marifetiyle ölçülmektedir. Bu hesaplamada sıcaklık, yoğunluk, faktör
gibi değişkenler kullanılmaktadır. Gümrük Yönetmeliğinin 543. maddesinde belirtildiği üzere,
bu nevi depolama alanlarının ölçümleri uygun cihaz veya yöntemlerle yapılması esastır. Bu
nedenle tank tipi antrepolarda gerçeğe en yakın sonuçların alındığı “Kalibrasyon ile Ölçme
Yöntemi” kullanılmaktadır. Bu yöntemde, Uluslar arası gözetim Şirketlerince tank bazında
hazırlanan kalibrasyon cetvelleri kullanılmaktadır. Kalibrasyon, bilindiği üzere bir ölçü aleti
veya ölçme sisteminin gösterdiği veya bir ölçeğin ifade ettiği değerler ile, ölçülenin bilinen
değerleri arasındaki ilişkiyi belli koşullar altında (yoğunluk, ısı, iklim şartları, ölçüm
hassasiyeti gibi) oluşturan işlemler dizisidir.

Kalibrasyon cetvelleri, değişim skalalarından ibaret olup, miktar artışları milimetre
(mm) karşılığı litre ve faktör hesabı ile ortaya konulmaktadır. Kantar tartımlarında miktar
değişimi genellikle 20 ilâ 40 kilogram aralıklarla tartıldığı, arada kalan kilolar kantar
tarafından yukarı veya aşağı yuvarlandığı gibi, kalibrasyon cetvellerinden faydalanılarak
yapılan ölçümlerde değişim skalası mm dir. 1-mm’in karşılığı 100-litreye; bu da yaklaşık
olarak 100-KG’ye tekamül etmektedir. Ölçüm skalaların arasında kalan farklılığın teknik
olarak bir karşılığı bulunmadığından, yasal sınırlar içerisinde tolere edilmesi gerekmektedir.
Kaldı ki dökme olarak piyasaya arz edilen sıvı ürünlerde dahi ölçüm yöntemlerini veya
ambalaj oranlarını tolere edecek artılı; eksili değerler bulunmaktadır. Dolayısıyla insan eli
değmeden % 100 otomasyon sistemiyle dolum yapılan ürünlerin ambalajlarında dahi bahis
konusu tolerans değerlerini görmek mümkünken; Ölçümleri, el hassasiyeti, kalibrasyon
cetveli, yoğunluk ve sıcaklık gibi değerlere bağlı olarak değişen bu nevi eşya miktarları için
mevzuatımızda kabul edilebilir bir tolerans farkının belirlenmemiş olması önemli bir eksiklik
olduğu mütalaa edilmektedir. Vergilendirmenin miktar üzerinden yapıldığı da var sayılacak
olursa dökme eşya depolayan antrepo işleticilerinin veya firmaların mağduriyetlerinin
önlenmesi ve vergi adaletinin hakkaniyetli bir şekilde tesis etmesi bakımından konu
ziyadesiyle önemlidir.

“Ölçüleri yanlış olanların, ölçümleri de yanlıştır” atasözümüzü bilmeyen yoktur. Yine
aynı minvalde “Elma İle Armudu Karşılaştırmak” deyimi, iki alakasız şeyi bir biri ile
kıyaslamak için kullanılmaktadır. Bu atasözü ve deyimden yola çıkarak ölçüyle ilgili meslek
hayatımızda yapılan bir yanlışlığa aşağıdaki örnek tahtında değinmek isterim. Şöyle ki;
Bitkisel yağ İthalatı yapan bir firma olduğunuzu düşünün, Yurt Dışına Sipariş
veriyorsunuz 1.000.000-KG Palm Yağı üzerinde anlaşma yapılıyor. Eşya bedelinin ödenmesi
ve vergilendirme miktar üzerinden yapıldığından, satıcı ve alıcı için miktar tespiti çok
önemlidir. Bu nedenle hem alıcı hem de satıcı Uluslar arası gözetim şirketlerinden bu
anlamda destek almaktadırlar. “Draft Survey” yöntemi ile gemide ölçümü yapılan yağ;
ülkemize geldiğinde kantarda tartılarak (20 ilâ 40 kilogram aralıklarla tartıldığı, arada kalan
kilolar kantar tarafından yukarı veya aşağı yuvarlandığı göz ardı edilmemelidir.) antrepoya
alınıyor. Kantar ölçümü ile konşimento miktarı arasındaki fark Gümrük Kanunun 237/4.
Maddesinde hüküm altına alınan % 3’lük oranı da aşmadığı için manifesto takibine de konu
olmuyor. Bilahare yapılan sayımlar ve denetimler esnasında, tekrar ölçüm yapıldığında çıkan
fark, her hangi bir tolerans veya sapma oranı dikkate alınmadan cezai yaptırıma konu ediliyor.
Bu çelişkinin giderilmesi halinde, örneğe mazhar olan firmaların bu anlamdaki mağduriyetleri
ortadan kalkacağı muhakkaktır.

Liman kantarından alınan ölçüm miktarına göre antrepo tanklarına alınan eşyanın,
tank ölçümüyle kantar ölçümünün aynı olmayacağı; ölçüm değerleri arasında standart bir
sapmanın olacağı bir realitedir. Bu realitede ortadayken antrepodaki eşyanın Gümrük
Yönetmeliğinin 538.maddesine göre yıllık sayımlarda veya herhangi bir teftiş/denetleme
sonucunda resmi kayıtlara göre eksik/fazla çıkması halinde, ölçme işleminin doğasından veya
bilimsel olarak varlığı kabul edilen standart sapmadan kaynaklanan, eksiklik veya da
fazlalığın göz önünde bulundurulmadan, cezai yaptırıma konu edilmesinin adil olmadığı;
sorumluların hata veya kusurundan kaynaklanmayan söz konusu farkın tolere edilmesi adına
+/-‘li bir oranın mevzuatımıza derç edilmesinin zaruri olduğu düşünülmektedir.
Özetle, yazımıza konu edilen dökme eşyaların ölçülmesinde, el hassasiyeti, yoğunluk,
sıcaklık, ölçüm aygıtı veya ölçüm yöntemi gibi değişik etkenlerin müdahil olması
münasebetiyle % 100 doğru sonuçların alınamayacağı gerçeğinden hareketle; ölçüm cihazları
veya ölçüm yöntemleri arasında tolerans farkının; mevzuatımıza konu edilmesinin yaşanan
mağduriyetlerin önlenmesi ve hakkaniyet açısından elzem olduğu düşünülmektedir.

Haki DEMİRTAŞ
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri
Etiketler
Haki Demirtaş
Yorumlar
İlk Yorumu Siz Yapın
Yorumunuz
Diğer Köşe Yazıları