Antrepo Tespitleri Haricindeki Tespit işlemleri

Son Güncellenme Tarihi: 28.07.2017
Yusuf ÖLÇEN

Yusuf ÖLÇEN

Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri

Yazarın Diğer Yazıları

Bu çalışma, yaklaşık dokuz yıldır yürürlükte olan Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği uygulamasının günümüze uzanan hikayesini, bu uygulamanın sisteme katkılarını, süreç içerisinde yaşanan sorunları, sistemin amacına uygun işlev kazanması için yapılması gerekenleri dile getirmek amacıyla Sn. Yusuf ÖLÇEN tarafından kaleme alınmıştır.Çalışmanın uzunluğu dolayısıyla bölümler halinde yayınlıyoruz.

Yusuf ÖLÇEN'in yazı dizisinin altıncı bölümü olan "Antrepo Tespitleri Haricindeki Tespit işlemleri" başlıklı bölümünü sizlerle paylaşıyoruz.

Antrepo Tespitleri Haricindeki Tespit işlemleri
i) GC1kısmi veya tam muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine konu eşya için süre uzatım taleplerinin tespiti
Bu tespitin konusunu; kısmiveyatam muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine konu mesleki teçhizat, ambalaj maddeleri, özel nitelikli eşya ve numunelere yurtta kalma sürelerinin ek süre verilerek uzatılması talebinin incelenmesi oluşturmaktadır. GC1 Tespitinde;YGM tarafından eşyanın rejimin öngördüğü şekilde kullanılıp kullanılmadığının incelenerek rapora bağlanması sonucunda süre uzatım talebi ilgili gümrük idaresi tarafından değerlendirilmektedir.

07.10.2009 tarih ve 27369 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4458 Sayılı “Gümrük Kanunu’nun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında 2009/15481Sayılı Karar’ın” 34 ncü Maddesinde özel nitelikteki eşya kapsamında sayılan “test, deneme veya tanıtıma tabi tutulmak amacıyla gönderilen eşya” ile “test, deneme veya tanıtımın gerçekleştirilebilmesi için kullanılması gereken eşya” için geçici ithalat izni verilebileceği hükmüne yer verilmiştir.

Gümrük Yönetmeliği’nin 380 nci Maddesinde de;geçici olarak ithal edilen eşya için izin hak sahibi tarafından rejim süresi içinde ek süre talebinde bulunulması halinde gümrük idaresi tarafından eşyanın tahsis yeri, tahsis amacı ve giriş ayniyetine uygun olarak bulunduğunun tespiti halinde ek süre verileceği belirtilmektedir.

2009/15481Sayılı Karar’ın” 34 ncü Maddesi kapsamında test, deneme veya tanıtıma tabi tutulmak amacıyla geçici ithalini yapan ithalatçı tarafından genellikle, eşyanın tahsis yeri olarak kendi faaliyet adresi gösterilmesine karşın, bu tür eşya geliş amacına bağlı olarak, başka yerlerde test, deneme veya tanıtıma tabi tutulabilmektedir.

Halbuki geçici ithal eşyasına ek süre verilebilmesi için hem Gümrük Yönetmeliği’nin 380 nci Maddesinde, hem de YGM Rehberi çerçevesinde yapılacak tespitte eşyanın tahsis edildiği yerde olması ön şartı aranılmaktadır.

Bu durumda ithalatçının, geçici olarak ithal ettiği bu tür eşya için süre uzatım talep ettiğinde eşyanın, ekonomik etkili gümrük rejimleri izin formunda belirtilen tahsis yeri dışındaki bir yerde ancak amacına uygun kullanıldığının tespiti halinde nasıl bir yol izleneceğinin belirlenmesine ihtiyaç bulunmaktadır.

j) GC2 tam muafiyet suretiyle ithalat rejimine konu özel nitelikli eşyanın kullanımı sonucunda elde edilen ürünlerin ihraç edildiğinin tespiti
Bu tespitte ithalat vergilerinden tam muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine konu özel nitelikli eşyanın (kalıp, çizim, taslak ve benzeri diğer eşya, ölçme, kontrol, test araçları ve benzeri diğer eşya ile özel alet ve araçlar) kullanımı sonucunda elde edilen ürünlerin tamamının ya da öngörülen oranda Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edildiğinin incelenerek rapora bağlanması istenilmektedir.
GC2 tespitlerinde bugüne kadar yaşanmış bir sorun bilgisi ulaşmamıştır.

k) GK1 Tespit İşlemleri: gümrük kontrolü altında işleme rejimi kapsamında ibra işleminin tespitini kapsamaktadır.
GK1 tespitlerinde bugüne kadar yaşanmış bir sorun bilgisi ulaşmamıştır.

l) NK1 Tespit İşlemleri: eşyanın öngörülen süre dahilinde nihai kullanıma tahsis edilip edilmediği ve öngörülen amaçlar için kullanılıp kullanılmadığının tespitini kapsar.
Nihai Kullanım İzin Belgesi kapsamında gümrük vergisi teminata bağlanarak ithali yapılmış eşyanın, nihai kullanım amacına uygun kullanımda olup olmadığının tespiti halinde YGM tarafından yapılacak NK1 tespiti çerçevesinde hazırlanan rapor üzerine eşyanın ithali sırasında alınan teminat iade edilmektedir.
Bu tespitte yaşanan sorunların birtanesi,Gümrük Yönetmeliği’nin 207 nci Maddesinin dördüncü fıkrasının uygulaması ile ilgilidir.Madde metni incelendiğinde,eşyanın öngörülen süre dahilinde nihai kullanıma tahsis edilmiş olması halindeibra ve teminat çözümü sürecinin dört aşamada ele alındığı görülecektir.
 
   İlk aşama izin hak sahibinin izin belgesinde öngörülen sürenin sona ermesinden itibaren otuz gün içerisindeilgili gümrük idaresine müracaatı,
   İkinci aşama gümrük idaresinin Gümrük Yönetmeliği’nin 27 No.lu eki formata uygun olarak Nihai Kullanım sürecinde yine gümrük idaresinin tespitlerine göre doldurulmuş olan Nihai Kullanım Denetim Formunda yer alan bilgilerin, izin hak sahibinin mali kayıtları üzerinden nihai kullanıma konu eşyanın amacına uygun kullanımda olup olmadığının tespiti,
   Üçüncü aşamada YGM raporunun hazırlanarak gümrük idaresine ibrazı
  Dördüncü aşamada iseYGM’nin hazırladığı rapordaki tespitlerin, gümrük idaresinin kendi tespitlerine uygunluğu incelenerek, ibra ve teminat çözümüne gümrük idaresinin karar vermesi

YGM, Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün (Mülga 2012-33) 2016-21 sayılı Genelgesi ekiRehberde belirtilen yol haritasına göre yaptığı tespitini NK1 Raporuna bağlayarak gümrük idaresine sunacaktır.

Fakat uygulama pratikte bazı gümrük idareleri tarafından farklı yorumlanmaktadır. Şöyle ki; bazı gümrük idareleri YGM’nin raporu hazırlarken, Gümrük Yönetmeliği’nin 27 No.lu eki Nihai Kullanım Denetim Formunun da incelenerek bu incelemeye raporda yer verilmesini istemektedir.

Ancak gerek Gümrük Yönetmeliği’nin 207 nci Maddesi, gerekse YGM rehberinde, YGM’nin Nihai Kullanım Denetim Formunu incelemesini öngören bir düzenleme bulunmamaktadır.

Aksine gümrük idaresi kendisine ibraz edilen YGM Raporundaki tespitlerle, idarece düzenlenmiş olan Nihai Kullanım Denetim Formunda yer alan bilgileri karşılaştırarak bu iki ayrı tespitte yer alan bilgilerin birbiriyle uyumlu olup olmadığını kontrol emesi gerekmektedir. Çünkü İzin hak sahibinin ibrası ve teminatın çözümü için nihai karar gümrük idaresinin vereceği karar olacaktır.
Yine Gümrük Yönetmeliği’nin 207 nci Maddesinin dördüncü fıkrasına, 02.12.2014 tarihli, 29193 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinde Değişiklik YapılmasınaDair Yönetmelik” ile eklenen bir cümleyle; “izin belgesinde öngörülen sürenin sona ermesinden itibaren otuz gün içinde izni veren gümrük idaresine herhangi bir müracaatta bulunulmaması halinde, eşyaya ilişkin olarak alınan teminata 6183 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi çerçevesinde işlem yapılacağı” hüküm altına alınmıştır.

Yani 02.12.2014 tarihinden önce izin hak sahibinin, izin belgesinde öngörülen otuz günlük sürenin geçirilerek izni veren gümrük idaresine müracaat edilmesi halinde YGM tarafından düzenlenecek rapora istinaden iş ve işlemler tamamlanırken, 02.12.2014 tarihinden sonra artık izin hak sahibi belge süresi içerisinde nihai kullanım amacına uygun olarak işlemi tamamlamış olsa bile, gümrük idaresine izin belgesinde öngörülen sürenin sona ermesinden itibaren otuz gün içerisinde müracaat etmediği için teminatınparaya çevrilerek tahsili yoluna gidilmektedir.

Bir diğer sorun da DİR Şartlı Muafiyet Sistemi Kapsamında Nihai Kullanım uygulamasına ilişkin YGM tespitinin devam edip etmediği hususu ile ilgilidir.

Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 13.03.2014 tarihli, 2014/4 tarihli Genelgesi ile DİR şartlı muafiyet sistemi kapsamında getirilen eşyanın aynı zamanda nihai kullanım hükümlerine de tabi tutulabilmesi ile ilgili bir düzenleme getirilmiş, bu durumlarda YGM tarafından yapılacak tespitlerde izlenecek yöntemler de 24.03.2014 tarihinde 2012/33 Sayılı Genelge eki Rehbere “Eşyanın Öngörülen Süre Dahilinde Dahilde İşleme Rejimi Şartlı Muafiyet Sistemi Kapsamında Nihai Kullanımına İlişkin Tespit”başlığı altında eklenmiştir.

Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2012/33 sayılı Genelge ve eki YGM Rehberi,2016/21 sayılı Genelge ile yürürlükten kaldırılarak bu Genelge eki YGM Rehberi uygulamaya konulmuştur. Ancak 2016/21 sayılı Genelgeeki YGM Rehberinde“Eşyanın Öngörülen Süre Dahilinde Dahilde İşleme Rejimi Şartlı Muafiyet Sistemi Kapsamında Nihai Kullanımına”ilişkin bir tespite yer verilmediği görülmektedir.

DİR şartlı muafiyet sistemi kapsamında getirilen eşyanın aynı zamanda nihai kullanım hükümlerine de tabi tutulabilmesi ile ilgili Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 13.03.2014 tarihli, 2014/4 tarihli Genelgesinin hala yürürlükte olduğu düşünüldüğünde, DİR Şartlı Muafiyet Sistemi Kapsamında Nihai Kullanım uygulamasına ilişkin YGM tespitinin devam edip etmediği konusunda tereddütler yaşanmaktadır.

m) DR1 Tespit İşlemleri:
dahilde işleme rejimi kapsamındaki eşyaya verilen izinlerle ilgili süre uzatımlarına esas teşkil edecek işlemlerin tespitini kapsar.
DR1 tespitlerinde bugüne kadar yaşanmış bir sorun bilgisi ulaşmamıştır.

n) SK1Tespit İşlemleri: İbraz edildiği ithalatçı ülkeden sonradan kontrol talebiyle alınan A.TR Dolaşım Belgeleri, EUR 1/EUR.MED Dolaşım Belgeleri ile EUR.1/EUR.MED Dolaşım Sertifikaları ve/veya Fatura Beyanları/EUR.MED Fatura Beyanlarının ilgili mevzuatları çerçevesinde sonradan kontrol işlemlerinin yapılmasını kapsar.

Halen yürürlükte bulunan 6 Seri No.lu Tebliğ dahil, 2008 yılında hayata geçirilen YGM sistemini düzenleyen bütün Tebliğlerde YGM’ler tarafından yapılması öngörülen tespitlerden bir tanesi olan SK1 tespitidir.

Bu tespitin kapsamını ihracatta düzenlenmiş bulunan;A.TR Dolaşım Belgeleri, EUR 1/EUR.MED Dolaşım Belgeleri ile EUR.1/EUR.MED Dolaşım Sertifikaları ve/veya Fatura Beyanları/EUR.MED Fatura Beyanlarının sonradan kontrolü oluşturmaktadır.
Yine bu tespitlerin YGM tarafından yapılarak rapora bağlanmasında izlenecek usul ve esaslara da YGM rehberlerinde yer verilmiştir. Ancak Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü tarafından 25.03.2014tarihli,2014/01 sayılıGenelgesi ile Sonradan kontrolü talep edilen A.TR Dolaşım Belgelerinin sonradan kontrol işlemlerinin ilgili gümrük idarelerince yerine getirileceği belirtilmektedir. Ayrıca anılan Genel Müdürlük 28.08.2014 tarihli, 2404699 sayılı yazısıyla; A.TR Dolaşım Belgelerinin sonradan kontrol işlemlerinin YGM tespit raporu aranmaksızın gümrük idarelerince yapılması gerektiği yönünde gümrük idarelerine talimat göndermiştir.
Böylece YGM Tebliğinde YGM’ler tarafından tespiti istenilen bir husus bir alt düzenleme ile YGM tespitleri kapsamı dışına çıkartılarak, bu yöndeki işlemlerin sonuçlandırılması gümrük idarelerine bırakılmıştır.

o) INF4 Tespit İşlemleri: ithalatçı ülke gümrük idarelerinden kontrol talebiyle alınan kısa dönem ve/veya uzun dönem tedarikçi beyanlarının ilgili mevzuatları çerçevesinde kontrollerinin yapılarak, INF4 Bilgi Formu düzenlenmesine yönelik işlemlerin yapılmasını kapsar.

p) AT1 Tespit İşlemleri: Gümrük Kanunu ve dış ticaret mevzuatına uygun olarak ithal edildikten ve kullanıldıktan sonra ihraç edilmek istenilen eşya için A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmesinin söz konusu olduğu; ancak bu eşyanın ithaline ilişkin tevsik edici belgelerin, Gümrük Kanununun 13 üncü maddesinde yer alan 5 yıllık belge saklama süresinin geçmesi nedeniyle artık mevcut olmadığı hallerde, İhracatı ve Yatırımları Teşvik mevzuatı hükümleri ve İthalat Rejiminin Mahrecine İade hükümleri saklı kalmak ve eşyanın serbest dolaşımda olduğunu belirleyen ticari belge ve kayıtları ile eşyanın muhasebe kayıtlarının bulunduğu envanter defteri kayıtları esas alınarak serbest dolaşım statüsünün belirlenmesini kapsar.

r) EU2 Tespit İşlemleri: tercihli ticaret anlaşmaları çerçevesinde onaylanmış ihracatçı yetkisi başvurusuna konu eşyanın menşe kurallarına uygunluğunun tespitini kapsar

YGM Tebliğlerinde “Menşe mevzuatına ilişkin tespit işlemleri” başlığı altında ele alınan SK1, INF4, AT1 ve EU2 tespit işlemlerinde yaşanan genel sorunlardan bir tanesi Sonradan kontrole tabi belgenin orijinal olup olmadığı hususunun tespitiile ilgilidir.
Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü’nün 25.03.2014 tarihli, 2014/01 sayılı Genelgesinde; sonradan kontrol talebi ile ilgili olarak öncelikle ilgili gümrük idaresince talebe konu olan belgenin üzerindeki mührün ilgili gümrük müdürlüğüne ait olup olmadığının ve anılan belgeye ilişkin bir ihracat kaydı bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiği belirtilmektedir. Bu araştırmanın olumsuz sonuçlanması halinde idari takibata geçilmesi, olumlu olması durumunda ise doğrudan veya firma tarafından YGM’ne tespit raporu düzenlettirilmesi istenilmektedir.

Bu düzenlemeye göre sonradan kontrol talebine konu olan belgenin üzerindeki mührün ilgili gümrük müdürlüğüne ait olup olmadığı ve anılan belgeye ilişkin bir ihracat kaydı bulunup bulunmadığı hususlarının araştırılması görevi ilgili gümrük idaresine verilmiş olmasına karşın, YGM rehberinin SK1 sözleşmesi ve rapor formatı ile ilgili düzenlemelerde sonradan kontrol talebine konu olan belgeninorijinal olup olmadığı hususunun da YGM tarafından araştırılıp tespit edilmesi istenilmektedir. Halbuki belgenin orijinalliği hususundaki gümrük idaresince yapılacak incelemenin olumsuz sonuç vermesi halinde artık süreç idari takip konusu olacağından bir

YGM tespitine gerek kalmayacaktır.

s) OK1 Onaylanmış kişi statüsüne ilişkin tespit işlemleri:
onaylanmış kişi statü belgesi müracaatına ilişkin başvuru dosyalarının ön incelemesini kapsar.

 YGM tarafından yapılan tespitin kapsamı ve raporda yer verilmesi gerekli bilgilerin mahiyeti
30.12.2011 tarih ve 28158 3. Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanmış olan 1 Seri No.lu Onaylanmış Kişi Statüsüne İlişkin Gümrük Genel Tebliğinin 5, 6 ve 7 nciMaddelerindestatü belgesi başvurularının ön incelemesine ilişkin YGM’nin yapacağı incelemelerin kapsamı, YGM’ne ibrazı gereken belgelerin mahiyeti ve tespitin rapora bağlanması sırasında YGM tarafından dikkat edilecek hususlara yer verilmiştir.

Anılan tebliğin 8,9 ve 10 ncu Maddelerinde isestatü belgesi başvurusu sırasında gümrük idaresine sunulacak belgeler, başvuru yeri ve şekli ile başvurunun ilgili Bölge Müdürlüğünce kayda alınması ve incelenmesine ilişkin prosedür belirlenmiştir.
Buna göre YGM, kendisi ile OK1 sözleşmesi yapmış olan talep sahibinin ibraz edeceği belge ve bilgileri, 1 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliğinin 5, 6 ve 7 nci Maddeleri çerçevesinde inceler. İncelemenin uygun sonuç vermesi halinde Tebliğ eki formata uygun
OK1Tespit Raporunu hazırlayarak iki nüsha olarak talep sahibine verir.

İlgili Bölge Müdürlüğü de hem YGM raporunu inceler hem de tebliğin 8, 9 ve 10 ncu Maddeleri çerçevesinde gerekli incelemeleri yaparak, olumlu sonuç alması halinde talep sahibine statü Belgesi verir.

Ancak YGM; 1 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği hükümleri çerçevesindeki yetki sınırları içerisindeki incelemesinde herhangi bir olumsuzluk bulunmamasına karşın, Bölge Müdürlüğünün inceleme alanına giren konularda bir eksiklik bulunması halinde başvuru sahibinden bu eksikliğin giderilmesi istenilirken, YGM tarafından hazırlanan Rapor da reddedilmektedir.Bunun üzerine YGM’ler yeniden aynı raporu yeni bir referans numarası ile işleme koymak zorunda kalmaktadırlar.

Halbuki YGM’nin yetki alanına giren hususların tespit ve raporlanmasında bir eksiklik veya bir hata olmamasına karşın, gümrük idaresinin inceleme alanına giren hususlarda örneğin başvuru sahibinin Gümrük Yönetmeliğinde ön görülen ithalat veya ihracat performansı ile ilgili olarak tespit edilecek eksikliğin, YGM Raporu’nu etkilememesi gerekmektedir.

t) ZD1Çok zor duruma ilişkin tespit işlemleri: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesi ve 21.01.2014 tarihli ve 28889 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2 Seri No.lu (Tahsilat İşlemleri) Gümrük Genel Tebliği’nin 20 ve 21 inci maddeleri gereğince, tecil ve taksitlendirme talebinde bulunan yükümlülerin çok zor durumda olup olmadıklarının tespitini kapsar.
ZD1 tespitlerinde bugüne kadar yaşanmış bir sorun bilgisi ulaşmamıştır.

u) BD1 Beyannamenin belirli alanlarında yapılacak düzeltmeye ilişkin tespit işlemleri:
Gümrük Kanununun 73 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca beyannamede yapılacak düzeltme işlemlerinin, rehberde yer alan usul ve esaslar dikkate alınarak ön incelemesini kapsar.
BD1 tespitlerinde bugüne kadar yaşanmış bir sorun bilgisi ulaşmamıştır.

v) TK1 Takas işlemlerinde KKDF muafiyeti uygulanmasına ilişkin tespit işlemleri:
Takas kapsamında yapılan ithalat ve ihracat işlemlerinin farklı gümrük idarelerinden yapılması halinde KKDF muafiyeti uygulanmasına esas teşkil edecek tespitleri kapsar.
TK1 tespitlerinde bugüne kadar yaşanmış bir sorun bilgisi ulaşmamıştır.

SONUÇ
YGM sisteminin sorunları, çözüm önerileri ve sistemin daha işlevsel hale getirilebilmesi hususunda dile getirilecek daha çok husus olduğu muhakkaktır. Bu konuda Kamu idareleri kadar Gümrük Müşavirlerinin, Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirlerinin, gümrük müşavirleri derneklerinin, ticaret odalarının ve diğer ilgili sivil toplum örgütleri yetkililerinin fikir ve önerileri sistemin geleceğine katkı sağlayacaktır. Ortak aklın hayata geçirilerek YGM sisteminin daha işlevsel hale getirilmesi umuduyla

Yusuf ÖLÇEN
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri

Yazı Dizisinin Birinci Bölümü: http://www.gumruktv.com.tr/kose-yazilari/yetkilendirilmis-gumruk-musavirligi-sistemine-gecis
Yazı Dizisinin İkinci Bölümü: http://www.gumruktv.com.tr/kose-yazilari/ygm-sisteminin-isleyisinde-karsilasilan-sorunlara-genel-bir-bakis
Yazı Dizisinin Üçüncü Bölümü: http://www.gumruktv.com.tr/kose-yazilari/tespit-sozlesmesi
Yazı Dizisinin Dördüncü Bölümü: http://www.gumruktv.com.tr/kose-yazilari/an6-an8-tespit-islemleri
Yazı Dizisinin Beşinci Bölümü: http://www.gumruktv.com.tr/kose-yazilari/an7-tespit-islemleri
Yorumlar
İlk Yorumu Siz Yapın
Yorumunuz
Diğer Köşe Yazıları