“Asgari Ücret Gibiyim; Kimse Benimle Geçinemiyor”

Son Güncellenme Tarihi: 30.11.2018
Haki DEMİRTAŞ

Haki DEMİRTAŞ

Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri

Yazarın Diğer Yazıları

I- ASGARİ ÜCRETE DAİR GİRİŞ KELAMI:

Asgari ücreti, adından da anlaşılacağı üzere yapılan bir hizmet karşılığı olarak; hizmet alan tarafından, hizmet veren tarafa ödemesi gereken hizmet bedelinin en alt sınırı olarak tanımlayabiliriz.

Gümrük Müşavirliği mesleğinde asgari ücret tarifeleri, makul, ölçülebilir sürdürülebilir ve risk analizleri kriterlerine göre işi icra eden kişilerce düzenlenmelidir. Bu husustaki yetki gümrük müşavirleri derneklerinde olmakla birlikte uygulamada asgari ücreti belirleyen onay makamındaki T.C.Ticaret Bakanlığı'dır. Bu durumun aslına rücu ettirilmesi önemlidir. Asgari Ücret tarifelerinin kaldırılmasıyla ilgili duyumlar her yıl kulaklara çalınsa da kaldırılmasının fecaat olacağı genel kabul görmüş gerçeklik olarak ortada durmaktadır. Söz konusu tarifelerin kaldırılması yerine;bu alandaki suiistimallerin önlenmesi bakımından Gümrük müşavirleri dernekleri ile ilgili diğer kurumların daha etkin görev ifa etmeleri hayırlı sonuçlar doğurması bakımından elzemdir. Asgari Ücret tarifesi, hizmet talep eden ile hizmet alan arasında mihengi taşı ve tutunacak bir dal görevi ifa etmektedir. Kaldırılmasının ticari ilişkiler ve iş barışı açısından telafisi mümkün olmayan hallere düşülmesine, devletin ciddi zararlarla karşı karşıya kalınmasına zemin teşkil edeceğini söylemek yersiz olmayacaktır.

II- YETKİLENDİRİLMİŞ GÜMRÜK MÜŞAVİRLERİ İLE GÜMRÜK MÜŞAVİRLERİNİN ASGARİ ÜCRET TARFESİ NASIL BELİRLENİYOR?

Asgari ücret tarifeleri, 5911 sayılı kanunla değişiklik 4458 sayılı gümrük kanunun geçici 6 ncı maddesinin 10'uncu fıkrası uyarınca Gümrük Müşavirleri derneklerince yıllık bazda belirlenmekte ve bakanlığın görüşüne sunulmakta uygun görülmesi halinde, bakanlıkça onaylanıp uygulamaya alınmaktadır. Asgari ücret tarifesi, 2016 yılından itibaren resmi gazetede yayımlanan tebliğler (Gümrük Müşavirliği ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Asgari Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ) marifetiyle bakanlıkça yürütülmektedir. Asgari ücret tarifesiyle ilgili tebliğin uygulanması sırasında ortaya çıkan özel ve zorunlu durumları inceleyip sonuçlandırma yetkisi ise Gümrükler Genel Müdürlüğüne verilmiştir.

Görüldüğü üzere mesleğimizin asgari ücret konusundaki dayanağı bizatihi 4458 sayılı Gümrük kanununun kendisidir. Kanununda tarifenin nasıl belirleneceği de açık ve net bir şekilde ortaya konulmuş olmasına karşın -derneklerden almış olmak için görüş alınmış olsa da- çoğu zaman dernek başkanlarının bile bilgisi dışında önerilen tarifelerin uzağında ücretlendirme mesleğin emekçilerine reva görülmektedir. Sözleşme serbestliği gereği taraflar, işin durumu, beyanname konusu eşyanın özelliği, sözleşme konusu antreponun konumu, çalışma saatleri, iş yoğunluğu, istihdam sayısı gibi unsurları dikkate alarak daha yüksek bir ücret/oran kararlaştırılabilmesi mümkün olsa da belirlenen tarifelerin Osmanlı zamanında konulan narhlar gibi ya da anayasamızın değişmez maddeleri gibi tasavvur edilip, değiştirilmesinin dahi teklif edilemeyeceği şeklindeki anlayış genel geçer bir kural olarak yerleşmiştir maalesef…
Bakanlığın bu husustaki gayesi ile sektördeki algının farklı olması tarafları zaman zaman karşı karşıya getirebilmektedir. Bakanlık mesleğimizle ilgili hizmet bedelinin en alt sınırını belirlemekte; belirlenen tutarın altında iş akdi yapılmaması koşuluyla, üst sınırınolmadığı; tarafların anlaşmasının ve iradesinin bu alana taalluk ettiği izahtan varestedir. Sektör ise bakanlığın aksine belirlenen miktarı asgari değil; azami tutarmış gibi algılamaktadır. Bu anlayış, sektörde genel kabul görmüş olmakla birlikte bu yaklaşıma rahmet okutan bir anlayış tarzı daha vardır ki her şeyden önce ahlaki değerleri tar u mar etmekte, haksız rekabete neden olmakta, meslektaşlar arasında fitne fücur çıkmasına ve iş barışının bozulmasına zemin teşkil etmektedir. Bu makalenin kaleme alınmasına da sebep teşkil eden bu anlayış, daha doğru bir ifadeyle bu anlayışsızlık (!) ise türlü hile ve desiselerle dolaylı veya direk asgari ücretin altında hizmet ifa edilmesi meselesidir ki; bu aynı zamanda meslektaşlarımızın kendi ayağına sıkmasımanasına da gelmektedir.

III- ASGARİ ÜCRET TARİFESİ NASIL DELİNİYOR?

Sektörde çalışan hemen herkes şikayetçidir asgari ücret tarifesinin altında iş ve işlem yapmaktan ancak gelin görün ki bu işlemi yapanlarda uzaydan gelmiş değiller aramızda merhabalaştığımız, dert yakındığımız meslektaşlarımız arasından çıkıyor. Daha da feci olanı meslek kuruluşlarımızda bir masa etrafında etik kurallarımızı konuştuğumuz; bu konuda mücadele ettiğimiz insanların arasından Asgari Ücret tarifelerini delenlerin çıkması ne yazık ki hayretimizi daha da artırıyor.

Peki asgari ücret tarifesi nasıl deliniyor. Vereceğim örneklerin, sektörün bizzat içerisinden edindiğim duyumlardan ibaret olduğunu daha nice ucu açılmadık yöntemlerin bulunduğunu tahmin etmek de zor olmasa gerekir. Zira atalarımızın “minareyi çalan kılıfını hazırlar” sözü boşuna dillere pelesenk olmamıştır. Faturanın asgari ücrette belirtilen tutarlar üzerinden kesilmesiyle birlikte; anlaşılan tutar üzerinden aradaki farkın elden iade edilmesi mi dersiniz, aradaki farkın nakliye, depolama, faturalarına eklenmesi mi dersiniz, müşterinin bir çalışanını kendi şirketinde çalışan olarak gösterip ona verilen maaşlarla veya diğer imkanlarla tolere edilmesi mi dersiniz, mesaisini müşteride harcayan personel istihdam etmek mi dersiniz, müşterinin eğitim, danışmanlık, konferans, ödemelerinin karşılanması dersiniz, müşterinin tarım, karantina, TSE, v.g giderlerinin karşılanması mı dersiniz, dersiniz de dersiniz… Dilin kemiği yok daha fazlasını da diyebiliriz ama biz sadece duyduklarımızla iktifa edelim.

IV- SONUÇ
Yasal dayanağını 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nungeçici 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (10) numaralı bendinden alan asgari ücret tarifelerinin kaldırılması bir tarafa titizlikle uygulanmaya devam edilmesinin gerek bakanlığımızın gerekse meslek örgütlerimizin öncelikli vazifelerinden biri olduğu tasavvur edilmektedir. Gümrük Müşavirliği Derneklerinin asli işlevlerine daha ziyade ve daha etkin mesai harcamaları gerektiği beklenir. Elbette mesleki sorunlarımızın çözümüne derman olacak gelişmelerin en başında yıllarca mecliste beklemekte ve/veya bekletilmekte olan Gümrük Müşavirleri Oda Yasasının bir an önce yasalaşması olduğunu da göz ardı etmemek gerekir. Mesleğimizin, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu şeklinde örgütlenmesi yasal bir zarurettir.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinin (B) fıkrasına göre, yeniden değerleme oranı, yeniden değerleme yapılacak yılın Ekim ayında (Ekim ayı dâhil) bir önceki yılın aynı dönemine göre Türkiye İstatistik Kurumunun Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artış oranına göre belirlendiği malumdur. Gümrük Müşavirliği ve Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Asgari Ücret Tarifesinin yıllık artışının hakkaniyet açısından yeniden değerleme oranına sabitlenmesi bütün tartışmaları ortadan kaldıracağı mütalaa edilmektedir.

Ez cümle, sektörde asgari ücretin altında fiyat teklifi vermek suretiyle, meslektaşının müşterisine musallat olan, ticari ilişkileri zehirleyen güruhun yüzsüzlüğü ayyuka çıkmış durumdadır. Bana mukabil asgari ücret tarifesinin zaruri olarak devam etmesi gerektiği şerhini koymakla beraber, kaldırılması söylentilerinin dahi yüzsüzlerin ekmeğine yağ süreceği izahtan varestedir.Müşterinizin, sizi bırakmak için yüzlerce neden saysa da, mutlaka sizi tercih edecek bir sebep olmalıdır; ancak bu sebep asla fiyat olmamalıdır. Mesleğimizin fiyatının değil; değerinin konuşulduğu günlerde buluşmak arzusuyla konuyla ilgili kaleme aldığım şu şiirle makalemi nihayete erdirmek isterim:

Asgari ücretten düşüp duranlar
Gözden de düştünüz, gönülden de siz…
Bugünü çaldınız; yetmezmiş gibi
Sorumlu oldunuz yarından da siz…

Bizdeki rüşvetin, adı bahşişti
Yenildi kul hakkı, göbekler şişti
İtibar tahtında düzen değişti
Anlamadınız yazık emekten de siz

Mesleğime çöken kara yıl gibi
Başağın içinde bir kımıl gibi
Nezih bir sofradan çıkan kıl gibi
Çıktınız ekmekten, yemekten de siz

Tiksindi ticaret, bu nasıl eza
Ne ahlak kâr eder, ne de bir ceza
Kalem kaç kez yazdı, size mukteza
Utanmadınız ki; kâğıttan da siz

Anlayana sivri sinek, saz imiş
Anlamayana davul zurna, az imiş
Gördüm ki beş parmak, bir olmaz imiş
Ders almazsınız; nasihatten de siz…

Haki DEMİRTAŞ
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri

Yorumlar
İlk Yorumu Siz Yapın
Yorumunuz
Diğer Köşe Yazıları