Ayniyet Tespitine İlişkin Özel Hükümlerin Kaldırılması

Son Güncellenme Tarihi: 24.02.2020
Haki DEMİRTAŞ

Haki DEMİRTAŞ

Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri

Yazarın Diğer Yazıları

Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinde Yapılan Değişiklikler Kapsamında “Ayniyet Tespitine İlişkin Özel Hükümlerin Kaldırılması” Üzerine Bir Değerlendirme

I.GİRİŞ
Ayniyet, aynılık, tıpkılık manalarını ihtiva eden Arapça “Ayniyyet” sözünden dilimize girmiştir. Gümrük ve dış ticaret işlemlerinde sıklıkla karşılaştığımız bir kavram olup, galat-ı meşhur (kelime veya deyimlerin yaygın olarak yanlış bir biçimde kullanılması sonucu, doğrusunun yerini alması halidir.) sadedinde “Ayniyat” olarak ve daha ziyade tespit kelimesiyle birlikte kullanıldığı ve resmi yazışmalara mazhar olduğu bilinmektedir. Ayniyat tanımının sözlüklerde, kullanılmaya veya harcamaya elverişli, taşınması kolay eşya manasına geldiği dikkate alındığında işaret ettiğimiz ve makalemize konu kavramın doğru yazılışının Ayniyat değil; “Ayniyet” olduğu tespitini yaparak söze başlamanın gerek etimoloji bilimine olan saygı gerekse mezkur kavramın meslek hayatımızda yanlış kullanmakta olduğuna bu vesile ile bir gönderme yapmanın faydalı olacağını düşünüyoruz.
Söze her ne kadar ayniyet kelimesinin etimolojik kökeninden dem vurarak başlamış olsak da makalemizin meramını, 21.02.2020 tarihli ve 31046 Sayılı Resmi Gazete 1. Mükerrer'de yayımlanan "Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" ile Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) sahibi firmaları etkileyen önemli değişikliklerden biri olan YYS sahibi firmaların işlemlerinde ayniyet tespitine yönelik tedbirlerin uygulanmayacağına dair maddelerin yürürlükten kaldırılması hususu oluşturmaktadır.

ANAHTAR KELİMELER: YYS, Gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması, Ayniyet, Ayniyet tespiti, Yönetmelik Değişikliği, DİİB, Geçici İthalat,

II. Değişikliklerin Muhtevası
Bilindiği üzere, 21.02.2020 tarihli ve 31046 Sayılı Resmi Gazete 1. Mükerrer'de yayımlanan "Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" ile Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) sahibi firmaları etkileyen önemli değişiklikler yapılmış olup, manşete çıkan en belirgin değişiklikleri aşağıya çıkarmaya gayret ettik:
1- İthalatta Yerinde Gümrükleme ile izinli Alıcı uygulamalarının başlayacak olması,
2- Güncelleme, yerinde denetim ve izlemelerin üç yılda değil; beş yılda bir yapılacak olması,
3- Yıllık faaliyet raporlarının bölge müdürlüğüne ibraz edilme zorunluluğunun kaldırılması ve ibrazı istenildiğinde sunulmak üzere firma bünyesinde saklanması,
4- Düzenlenen yıllık faaliyet raporunda Kanunun 234 üncü maddesi kapsamına giren bir ihlalin tespit edilmiş olması halinde, sertifika sahibi bu ihlali bildirmiş sayılır ve Kanunun 234 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uygulanır hükmünün yürürlükten kaldırılması,

5- YYS Statüsünün kendi içinde, İhracat, imalat ve istihdam performansına bağlı olarak YYS, YYS-I ve YYS-II statüleri adı altında üçlü ayrıma gidilmiş olması,
6- İthalatta yerinde gümrükleme izni kapsamında, C Tipi antrepoların güvenli depolama alanına dönüştürülebilecek olması,
7- Başvuru sahibinin koşullarının değerlendirilmesinde kullanılan puanlama sisteminin kaldırılmış olması,
8- Kamu idareleri ve kurumlar ile Bakanlıkça uygun görülen diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından faaliyet raporu düzenlenmesine gerek olmadığı,
9- Ayniyet tespitine ilişkin özel hükümlerin kaldırılmış olması,
gibi hususlarının ön plana çıktığı görülmektedir. Ön plana çıkardığımız maddelerden birini oluşturan ayniyet tespitine dair özel hükümlerin kaldırılması meselesi uygulamada sıkıntıları da beraberinde getireceği ve Onaylanmış Kişi Statü Belgesi (OKSB) düzenlemeleriyle birlikte değerlendirildiğinde kendi içinde çelişkili sonuçların da doğmasına zemin teşkil edecek konumda olduğu söylenebilecektir. Zira, YYS’ye göre OKSB’nin kapsamı daha dar olmasına karşın OKSB tarafında (42/A’ya göre) ayniyet tespiti yapılmıyorken; YYS de bu kolaylıklara atıf yapan maddelerin kaldırılmış olması kapsama alanı ve yetkisi bağlamında çelişki olarak algılanmaktadır.

III. Ayniyet Tespitine İlişkin Özel Hükümleri İçeren Maddeler Kaldırıldı
Makalemize konu yönetmelik değişikliğinin 90.maddesi ile Aynı Yönetmeliğin 61 inci, 64 üncü, 80 inci, 83 üncü, 101 inci, 103 üncü, 127 nci maddeleri ile geçici 6 ncı maddesi yürürlükten kaldırılmıştır. Yürüklükten kaldırılan
a- 64 üncü (İhracatta yerinde gümrükleme izniyle ilgili) ,
b- 83 üncü (İzinli gönderici yetkisi kapsamıyla ilgili),
c- 103 üncü (İzinli alıcı yetkisi kapsamıyla ilgili),
d- 127 nci ( İthalatta yerinde gümrükleme izniyle ilgili),
Maddeler, ayniyet tespitine ilişkin özel hükümleri düzenleyen maddelerdi.
Söz konusu maddelerin yürürlüğü kaldırıldığı için, uygulamada yaşanacak olası sıkıntılar ve çelişkilerde zihinlerde soru olarak belirmeye başlamıştır.
Ayniyet tespitine dair iş ve işlemler, 4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 68.maddesi ile buna bağlı gümrük yönetmeliğinin 195.maddelerine istinaden çıkartılan ikincil düzenlemeler muvacehesinde yürütüldüğü bilinmektedir. Ayrıca, mezkur Yönetmeliğin 384 üncü maddesinin birinci fıkrası ve 387 nci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, geçici ithalat sırasında, eşyanın ilk giriş ayniyetine uygun olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir. Buna göre Gümrük idareleri, eşyanın beyan edildiği gümrük rejimi şartlarına uyulmasını sağlamak üzere zorunlu olan hallerde, eşyanın ayniyetini tespite yönelik önlemleri alacağı malumdur. Diğer yönden Onaylanmış kişi statü belgesi veya yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası sahipleri için ayniyet tespitine ilişkin farklı düzenlemeler yapmaya Bakanlık yetkili olduğu yönetmeliğin 195/3.maddesinde hükme bağlanmıştır. Hali hazırda onaylanmış kişi statü belgesi sahipleri (42/A’dan faydalananlar) veya yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası sahipleri için ayniyet tespiti yapılmadan işlemlerin sonuçlandırıldığı malumdur.

IV. Son Söz Olarak:
Makalemize konu yönetmelik değişikliğine kadar uygulamada;
1- Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikasına (YYS) sahip kişiler tarafından beyan edilen her türlü eşya,
2- Onaylanmış Kişi Statüsüne İlişkin Gümrük Genel Tebliği'nin (Seri No:1) 42/A maddesinin birinci fıkrasında belirtilen koşulları taşıyan ve mezkûr maddede belirtilen kolaylıklardan faydalanma hakkı bulunan yükümlüler tarafından getirilen eşya,

fiziki kontrolü gerektirir özel durumlar hariç olmak üzere, sadece ayniyet tespiti gerekçesiyle kırmızı hatta yönlendirilmemesi gerektiği belirtiliyorken zikredilen değişiklikten sonra, ayniyet tespitine ilişkin özel hükümlerin kaldırılmış olması hasebiyle, YYS sahibi kişilere ait eşyalar için ayniyet tespiti yapılıp yapılmayacağı hususuna bakanlığımızca bir açıklama ve/veya düzenleme getirilmediği müddetçe önümüzdeki günlerde sıklıkla konuşulan ve sahada farklı uygulamalara gebe bir mevzu olarak gündemdeki yerini koruyacağı mütalaa edilmektedir.

Diğer yönden kaldırılan hükümler göz önünde bulundurulduğunda; OKBS mevzuatında her hangi bir değişiklik olmadığı için (OKSB alanında) kullanılmaya devam eden “Ayniyet tespitine ilişkin özel hüküm Kolaylığı”, YYS kapsamında kullanılamayacağı gibi bir sonuca bizi götürecektir.

Bakanlığımızın ifadesine göre, ayniyet tespitine ilişkin mevcut uygulamalarla çelişen bir hüküm olduğu için ilgili yönetmelikten “Ayniyet tespitine ilişkin özel hükümlerin” kaldırıldığı hususu göz önünde bulundurulduğunda YYS Kapsamında işlem gören eşyaların “Ayniyet Tespiti” bağlamında özel durumları (DİİB Özel şartlarının dikkate alınması gibi) dikkate alınarak işlem tesis edilmesinin yaşanması muhtemel mağduriyetleri önceleyeceği değerlendirilmektedir. Diğer yönden bakanlığımızın da yeknesak uygulamanın temini açısından mevcut uygulamaların bu değişiklikten sonra nasıl yapılması gerektiğine dair ön alıcı düzenlemeler yapmasının faydalı olacağı mütalaa edilmektedir.

Haki Demirtaş
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri


Kaynakça:

1- http://tdk.gov.tr/
2- 4458 Sayılı Gümrük Kanunu Ve Bağlı Yönetmeliği
3- 2019/9 Sayılı Gümrükler Genel Müdürlüğü Genelgesi
4- Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği (21.05.2014 T. 29006 S. R.G.)
5- Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (21.02.2020 T.31046 S.R.G)
6- Gümrükler Genel Müdürlüğünün 04.10.2019 tarihli ve 48215933 sayılı yazısı (Ayniyet Tespiti- İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği)
7-https://ticaret.gov.tr/data/5e4e490c13b8766e38db6a99/GI%CC%87K%20Deg%CC%86is%CC%A7ikliklerine%20I%CC%87lis%CC%A7kin%20Ac%CC%A7%C4%B1klamalar.pdf

Yorumlar
İlk Yorumu Siz Yapın
Yorumunuz
Diğer Köşe Yazıları