Elle Yazılan Beyannamelerden Kağıtsız Gümrüğe Geçiş

Son Güncellenme Tarihi: 29.03.2019
Bakanımız Sn Ruhsar PEKCAN Ocak ayında; TOBB Ticaret ve Sanayi Odaları Konseyi ve Ticaret Odaları Konseyi Müşterek Toplantısının açılışında yaptığı konuşmada; “HEDEFİMİZ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDE KAĞITSIZ GÜMRÜK” olarak açıklamıştı.

Mart ayı itibariyle yapılan İhracatta Dijital Gümrük Tanıtım Toplantısında ise KAĞITSIZ GÜMRÜĞÜN DETAYLARINI açıkladı. Dijitalleşme ve e-ticaretin ön plana çıkacağını, 154 belgenin Elektronik ortama taşındığı bilgini kamuoyuna duyurdu. Bugüne kadar gümrüklerde uygulanan işleyişi tarihsel süreç içinde önemli gördüğüm aşamaları sektörümüz çalışanlarına aktarmak istedim.
  
Şimdiye kadar ülkemizde mülga 3 adet kanun ve halen yürürlükte bulunan 4458 sayılı Kanunla birlikte dört adet Gümrük Kanunu uygulaması mevcuttur. Beyan uygulaması özelliğine göre, gümrük işlem uygulamalarını 3 aşamaya ayırmaktayız. Kağıt Sistem, Dijital Sistem ve Kağıtsız Gümrük.

Kağıt Sistem, gümrük beyanının kağıt ortamında ibraz edilerek gümrük idarelerinde işlem yapıldığı usuldür. Dijital Uygulama, gümrük beyanının elektronik ortamda veri değişimi ile yapılmasıdır. Günümüzde uygulanan Dijital Uygulama dönemi, beyanın elektronik ortamda yapılması ile birlikte, yükümlünün kağıt ortamında gümrük beyanı ibrazını devam etmesidir. Kağıtsız Gümrük ise işlemlerin tamamen elektronik ortamda yapılarak, KAĞIT BEYAN ibrazının tamamen ortadan kalkmasıdır.



Kağıt Beyan sisteminden Kağıtsız Gümrük olarak adlandırılan Gümrük Beyanın tarihsel süreçlerini hatırladığımızda;

-Gümrük Beyannamesinin elle yazılmasının kaldırılması, 1995 yılında “Tek İdari Belge” (bugün kullanılan gümrük beyannamesinin orijinal adı) Gümrük Birliği uygulaması ile bilgisayar programı ve ortamında yazılmaya başlandı.

- 1997 yılında BİLGE Projesi uygulamaya girdi. 2002 yılına kadar tüm gümrük idareleri BİLGE SİSTEMİNE geçti.

- Elektronik ortamın kilometre taşlarından en önemlisi ise ihracat beyannamelerinin “uzaktan teyit” yöntemi ile fiili ihracatın gerçekleşmesi ve VEDOP sistemi ile eşleşmesiydi.

- 2007 yılında Dahilde İşleme İzin Belgeleri elektronik ortamda düzenlenmeye başlandı. Yükümlü Takip Sistemi kapsamında 2009 yılında firma dosyaları elektronik ortamda alınmaya başlandı. Gümrükler Genel Müdürlüğünün 13.10.2009 tarihli 2001 sayılı yazısı ile Kağıtsız Beyanname sistemine geçileceğini duyurdu.

- 2010 yılında elektronik imza ve Merkezi Bilge Sistemi uygulanmaya başlandı. Ürün Güvenliği ve Denetimi 2011/53 sayılı Tebliği ile TAREKS, 20.3.2012 tarihli 28239 sayılı RG yayımlanan 2012/6 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile Tek Pencere Sistemi, Gümrük Yönetmeliğinin 114 ve 181 nci maddelerinin uygulaması olarak Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğünün genelgeleri ile yürürlüğe girdi.

- 2014 yılında Kıymet Bildirim formları, LARA Laboratuvar Projesi, 2017 yılında e-fatura ihracat beyanında uygulanmaya başlandı. 2018 yılında ise A.TR Dolaşım Belgesi ve Menşe İspat Belgeleri elektronik ortamda üretilmeye başlandı.

- BTB ve Uzlaşma müracaatları elektronik ortama taşındı. 03.12.2018 tarihi itibariyle kağıt ortamında Döviz Transfer Beyanı son buldu.

- Kağıtsız Beyan, Mevzuatımıza Ortak Transit Anlaşmasının 01.01.2012 yılında girmesi ve Ortak Transit Programının (NCTS) uygulanması ile girdi. Ortak Transit Yönetmeliği uygulamadan kaldırılarak Gümrük Yönetmeliğine monte edildi. Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2011/36 sayılı genelgesi ile kamuoyuna duyuruldu. Gümrük Yönetmeliğinin Geçici 2 nci maddesine göre alt yapının taranarak ihracatta olduğu gibi ithalatta da kağıtsız beyana (elektronik ortamda üretilemeyen belgelerin örn faturanın) tarama sisteme geçileceğini, Risk Yönetimi ve kontrol Genel Müdürlüğünün 2017/16 sayılı genelgesi ile diğer kurumlarla altyapı tamamlanması dolayısıyla bu işlemin daha az olacağını anlıyoruz. Gümrük Kanunun 60/2 fıkrasına göre beyan “veri işleme tekniği ile yapılacak” ve Gümrük Yönetmeliğinin 174/4 fıkrasına göre “asıl beyan” sistemde kayıtlı olan beyan olacaktır.

- Mart 2019 itibariyle İhracat Beyannamelerinde Kağıtsız Beyan pilot uygulama başlatıldı.

OKSB ile YYS ler arasındaki en önemli fark, Gümrük İşlemleri Kolaylaştırma Yönetmeliğinin 6 ncı maddesine göre “Yetkilendirilmiş yükümlü sertifikası başvurusu için aranacak ticari kayıtların güvenilirliği ve izlenebilir olması koşulu” özelliğinin olmasıdır. İzlenebilir olma koşulu, eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine girdikten sonra her aşamasının gümrük beyannamesi ve muhasebe kayıt sistemi ile izlenebilir olması anlamına da gelmektedir.

Kağıtsız Gümrük aşamasının sonunda: ithalat beyannamesi direkt olarak muhasebe kayıtlarına (örneğin TPS nin beyanname ile eşleştiği gibi )elektronik ID ile birlikte geçecektir. Öncelikle YYS ile başlanacak, e fatura limitleri dahilinde bu statüsü olmayan firmalarda dahil edilecek ve sonuçta tüm firmaları kapsayacaktır.

Sonuç olarak; kamu otoriteleri, hukuk kurallarının uygulanmasında gelişen teknoloji sayesinde her şey kontrol altına alacağından, firmalar ve gerçek kişiler olarak tüm yaşam alanımızda “BEYAN” hayatımızın bir parçası olacaktır. Firmalar ve vatandaşlar için aykırı beyan yapılmayacaktır/yapılamayacaktır. Avrupa Birliği ve Gelişmiş Ülkelerin de özü budur.

Recai HERGÜN
Gümrük Müşaviri




Yorumlar
İlk Yorumu Siz Yapın
Yorumunuz
Diğer Köşe Yazıları