GTS Kapsamında Yeni Ek Mali Yükümlülükler Yolda Mı?

Son Güncellenme Tarihi: 10.04.2018
Atilla ŞAHİN

Atilla ŞAHİN

Gümrük Müşaviri

Yazarın Diğer Yazıları

Bilindiği üzere Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS), gelişmiş ülkeler tarafından, gelişmekte olan ülkeler menşeli mamul ve yarı mamul niteligindeki ihracata konu sanayi ve işlem görmüş tarım ürünlerine gümrük vergisinden muafiyet ya da indirimli oranlar uygulanmasını öngören bir sistemdir.

Türkiye, Avrupa Birliği(AB) ile tesis edilen 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararının 6 ıncı maddesine istinaden Gümrük Birliği(GB) çerçevesinde GB’ ne geçiş sürecini takip eden beş yıllık adaptasyon süreci takiben 2002 yılı itibariyle,

- 93 üncü fasıldaki silahlar,
- Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu Anlaşması(AKÇT) kapsamı ürünler,
- Tarım ürünleri ve
- İthalat Rejimi Kararı Ek 4 sayılı Listede yayımlanan “Hariç Sektör” sutununda kayıtlı ürünler hariç

İthalat Rejimi Kararı Eki II ve III sayılı Listeler kapsamı GTS menşeli ürünlerin bu ülklerden doğrudan gelmesi halinde tek taraflı olarak İthalat Rejşimi Kararı ek listelerde bu ülkeler için taviz sutununda yer alan indirimli gümrük vergisi oranları tatbik edilmeye başlanmıştır.

Bununla birlikte Türkiye ve AB tarafından, GTS ülkeleri menşeli silahlar, AKÇT Anlaşması kapsamı ürünler ve tarım ürünleri için taviz uygulanmamaktadır.

Diğer yandan Türkiye, İthalat Rejimi Kararı Ek-4 sayılı Listenin “Hariç Sektör” sutununda kayıtlı ürünlerin GTS kapsamı ülkelerden ithalatında herhangi bir indirim uygulamaz iken AB nin bu şekilde bir “Hariç Sektör” uygulaması bulunmaması ve bu ürünlerin AB üzerinden A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde ithalatında Türkiye açısından ciddi gümrük vergisi kayıpları yaşanması sonucunu doğurmuştur.

Belirtilen vergi kaybının telafisine yönelik olarak 2017/10926 sayılı Karar ile, İthalat Rejimi Kararı EK 4 sayılı listesinde kayıtlı, GTS ülkeleri “Hariç Sektör” sütununda kayıtlı sanayi ürünleri için Türkiye tarafından tek taraflı olarak bir gümrük vergisi indirimi uygulanmazken, bu ürünlerin AB ülkelerine ithalinde gümrük vergisi indirimi uygulanarak serbest dolaşıma girmesini takiben, bu ürünlerin AB ülkelerinden A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde Türkiye’ye ithalinde, AB’ce tahsil edilen indirimli gümrük vergisi ile Türkiye tarıfından “Diğer Ülkeler” sütununda uygulanan indirimsiz gümrük vergisi farkı kadar ülkemiz aleyhine oluşan vergi kaybının giderilmesine ilişkin ek mali yükümlülük getirilmiş bulunmaktadır.

Ek mali yükümlülük Karar metninden de anlaşılacağı üzere,
2017/10926 sayılı Karar ekinde fasıl ya da tarife pozisyonu bazında yer alan sanayi ürünlerinin, AB ülkelerinden A.TR eşliğinde ithalinde, Kararın 2’inci maddesinde yer alan ülke ya da ülke grubu dikkate alınmak suretiyle, İthalat Rejimi Kararı II Sayılı Listenin “Diğer Ülkeler” sütunundaki vergi oranı ile duruma göre GYÜ veya EAGÜ sütunundaki vergi oranları arasındaki fark kadar ek mali yükümlülük uygulacağı hükme bağlanmıştır.

Söz konusu uygulamayı 2018 yılı İthalat Rejimi Kararı eki GTS den Faydalanan Ülkeler Listesi ile karşılaştırdığımızda, 2017 yılında faydalanan ülke katagorisinde GYÜ Listesinde yer alan Hindistan, Endonezya, Vietnam ve Sri Lanka’nın 2018 yılı GYÜ listesinde çıkarıldığı dikkate alındığında şu soruya cevap verilmesi gerekiyor.

Hindistan, Vietnam, Endonezya ve Sri Lanka 2018 yılı itibariyle Türkiye açısından GYÜ listesinden çıkarıldığına göre, bu ülkeler menşeli olup 2017/10926 sayılı Karar eki liste dışındaki İthalat Rejimi Kararının II Sayılı Listesinde yer alan diğer sanayi ürünleri ile III sayılı Listesinde kayıtlı işlenmiş tarım ürünlerinin AB üzerinden A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde ülkemize ithalinde ek mali yükümlülük uygulanması gerekmiyor mu?

2018 İthalat Rejimi Kararı ile Hindistan, Vietnam, Endonezya ve Sri Lanka GYU listesinden çıkarıldığından,
- Bu ülkelerden doğrudan gelen ürünler için “diğer ülkeler” sutunundaki gümrük vergisi oranı,
- 2017/10926 sayılı Karar ekinde yer alan ürünlerin AB üzerinden A.TR ile gelmesi halinde ise “Diğer Ülkeler” sutunu ile “GYU” sutunu arasındaki fark kadar ek mali yükümlülük,

Uygulanmakla birlikte,
- 2018 yılı itibariyle 2017/10926 sayılı Karar eki liste dışındaki sanayi ve işlenmiş tarım ürünlerinin AB den A.TR eşliğinde gelmesi halinde halihazırda İthalat Rejimi Kararının “1” inci sutunundaki tercihli tarife oranı yani “0” uygulanmaktadır.

2017/10926 sayılı Karar, 2018 yılı İthalat Rejimi Kararı ile Hindistan, Endonezya, Vietnam ve Sri Lanka’nın “GYU” listesinden çıkarılacağı öngörüsünü dikkate alınmadan düzenlendiği anlaşıldığından, bu ülkeler menşeli olarak AB ülkelerinden A.TR eşliğinde ithal edilen “hariç sektör” dışındaki sanayi ve işlenmiş tarım ürünleri için yeni ek mali yükümlülüklerin uygulanacağı beklenilmektedir.

İTHALATÇILARI BEKLEYEN YENİ RİSKLER

2017/10926 sayılı Karar’ın uygulayıcısı konumunda bulunan Ekonomi Bakanlığı’nca ek mali yükümlülük uygulamasında ortaya çıkan bu eksikliğin giderilmesine yönelik çalışmaların yapıldığı dikkate alındığında, ileride 2017/10926 sayılı Karar eki liste dışındaki sanayi ürünlerinin ve/veya işlenmiş tarım ürünlerinin belirtilen ülkeler menşeili olarak AB den A.TR ile gelmesi halinde ek mali yükümlülük uygulanması söz konusu olabileceğinden, beyan sahiplerinin liste dışı ürünler için Hindistan, Endonezya, Vietnam ve Sri Lanka dışında ülke meneşli beyanlarına ilişkin beyanname ekinde menşe belgesi bulunmaması veya ibraz edilememesi halinde de Gümrük Yönetmeliğinin 38/1 inci maddesini gerekçe gösterip ek mali yükümlülük uygulayabilecekleri söz konusu olabilecektir.

Diğer yandan, 2017/10926 sayılı Karar’ın “Uygulama usul ve esasları” başlıklı 3 üncü maddesinin;

- (2) inci fıkrasında, “Bu Karar kapsamındaki beyandan ithalatçı sorumludur.”
- (3) üncü fıkrasında, “Sonradan kontrol kapsamında ithalatçıdan menşe ispat belgeleri ile ilave bilgi ve belge talep edilebilir.”

Hükmü bulunmakla birlikte, AB ülkelerinden A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde gelip te 2017/10926 sayılı Karar eki listede, fasıl ve tarife pozisyoları itibariyle yer alıp ta GYÜ veya EAGÜ menşeili olmayan ürünlerin ithalinde, bu ürünlerin “GYÜ” veya “EAGÜ” menşeili olabilecekleri gerekçesiyle Gümrük Yönetmeliğinin 38 inci Maddesinin (1) inci fıkrası hükmü gerekçe gösterilerek ek mali yükümlülük uygulanan ülkeler menşeili olmadıklarına ilişkin menşe şehadetnamesini ithalat aşamasında gümrük idarelerince istenilmektedir.

AB ülkelerinden A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde ithali yapılan bu kabil ürünler için mahreç ülkesinden menşe şehadetnamesi istenilmesi talepleri genelde karşılanmadığından, ithalat aşamasında gümrük gümrük beyannamesinde beyan edilse dahi, gümrük idareleri nezdinde kabul görmediğinden cezai durumlarla karşılaşıldığı gözlenmektedir.

Ek mali yükümlük konusu ürünlerin AB ülkelerinden A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde gelmesi halinde, 30 Aralık 2017 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan “İTHALATTA ALINAN İLAVE GÜMRÜK VERGİLERİNİN UYGULANMASINA DAİR USUL VE ESASLAR HAKKINDA TEBLİĞ (İTHALAT: 2017/4) ‘de ilave gümrük vergisi uygulamasına ilişkin “İHRACATÇI BEYANI” nın 2017/10926 sayılı Karar hükümleri bakımından da benzeri bir uygulama yoluna gidilerek, bu belgenin ibrazı halinde söz konusu Karar’ın 3/(3) üncü fıkrası hükmü saklı kalmak kaydiyle, ithalat aşamasında ayrıca menşe şehadetnamesi ya da menşe ispat belgesinin istenilmeyeceğine ilişkin bir düzenleme yapılması hususundaki Ekonomi Bakanlığı’na yapılan başvurumuz sonucu alınan cevabi yazıda, konunun yeni düzenlemelerde değerlendirileceği belirtilmiştir.

Bu nedenle konunun Ekonomi Bakanlığı’nca yapılacak düzenleme ile belirtilen ülkeler menşeli 2017/10926 sayılı Karar eki liste dışındaki ürünlerin, AB’den A.TR eşliğinde ithalatlarında uygulanması düşünülen ek mali yükümlülüklerin, çıkarılacak Karar’da gerekli hassasiyetin gösterilmesi yanında, menşe beyanı uygulamasına ilişkin mevzuat düzenlemesinin bir an önce gerçekleştirilerek, doğru menşe beyanı yapan ancak mahreç ülke ihracatçılarınca karşılanmayan menşe şehadetnamesi ibrazı zorunluluğundan kaynaklanan mağduriyetlerin de bir an önce giderilmesinin gerektiği değerlendirilmektedir.

Atilla ŞAHİN
Gümrük Müşaviri
Yorumlar
İlk Yorumu Siz Yapın
Yorumunuz
Diğer Köşe Yazıları