Gümrükler Genel Müdürlüğü'nün 2017/1 Sayılı Genelgeleri Perspektifinde Takas İşlemlerinde KKDF Uygulaması

Son Güncellenme Tarihi: 11.07.2017
Haki DEMİRTAŞ

Haki DEMİRTAŞ

Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri

Yazarın Diğer Yazıları

I-TAKAS
Dış Ticaret Mevzuatının en önemli bölümlerinden birini ödeme şekilleri teşkil etmektedir. Uluslararası ticarette satılan malların bedelleri konvertibl dövizlerle ödenir. Ödemeler uluslararası işlem yapan bankalar vasıtasıyla yapılmakla birlikte, istisnai bir durum olarak takas işlemi karşımıza çıkmaktadır. Basit bir ifadeyle takas, herhangi bir değişim aracı kullanılmaksızın, mal ve hizmetlerin diğer mal ve hizmetlerle değiş tokuş edildiği bir ticaret tipidir. Ödeme şekli olarak Takas ise, mal ve/veya hizmet ihraç ve ithalinde karşılıklı olarak tarafların yine aynı gerçek veya tüzel kişiler olması halinde, ihraca ve ithale konu olan mal bedellerinin herhangi bir para hareketi söz konusu olmaksızın, kısmen veya tamamen birbirleriyle takas edilebilmesi olarak tanımlamıştır.
II-TAKAS İŞLEMLERİNDE KKDF
12/05/1988 tarihli ve 88/12944 sayılı Kararnamenin 3 üncü maddesinin d fıkrasında; kabul kredili, vadeli akreditif ve mal mukabili ödeme şekillerine göre yapılan ithalatların KKDF kesintisine tabi olduğu hükme bağlanmış, aynı Kararın 4 üncü maddesinin 12 numaralı bendinde takas fon kesintisi yapılmayacak işlemler arasında sayılmıştır.
Ayrıca, 6/6/2006 tarih ve 26190 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Takas veya Bağlı Muamele Yoluyla Yapılacak İhracata İlişkin Tebliğ (No: İhracat 2006/4) ile de takas veya bağlı muamele yoluyla yapılacak ihracatın usul ve esaslar belirlenmiştir.
Akabinde, takas işlemlerinde takibin sağlanmasına ilişkin usul ve esasları belirleyen 28.06.2013 tarihli ve 2013/21 sayılı Genelge yayımlanmış, söz konusu Genelge ile bankacılık sisteminin kullanılmadığı veya kullanılamadığı durumlarla sınırlı ve bu ülkelerle yapılan ticarete mahsus olmak üzere, ödeme şeklinin takas olarak beyan edildiği hallerde, belirli şartların yerine getirilmesi durumunda söz konusu takas işlemlerinde KKDF kesintisi yapılmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Ödeme şeklini "özel takas" beyan ederek gerçekleştirdikleri ithalat ve ihracat işlemlerinin, Bölge Müdürlükleri Kontrol Şubelerince zamanaşımı hükümleri de dikkate alınarak incelenmesi bu suretle ilgili ithalat işlemlerinde KKDF istisnası uygulanıp uygulanmayacağının belirlenmesi uygun bulunmuştur. Bu kapsamda, söz konusu firmaların banka ve muhasebe kayıtlarının incelenmesi, ihracatlarının ithalatlarını karşılayıp karşılamadığının tespiti, karşılamasıdurumunda 88/12944 sayılı Kararın 4 üncü maddesinin 12 numaralı bendi çerçevesinde takas işlemlerinde KKDF kesintisi yapılmaması, karşılamaması halinde ithal edilen eşya bedeli kısmen veya tamamen döviz transferi ile karşılanmışise döviz transferinin beyanname tescil tarihinden önce olması durumunda KKDF istisnası uygulanması, sonra olması durumunda ise ödeme şekli mal mukabili olarak değerlendirilerek KKDF istisnası uygulanmaması gerekmektedir.



"4. Takas işlemi kapsamında yapılan ithalatlarda KKDF tutarı için 4458 sayılı Gümrük Kanununun 202'inci maddesi çerçevesinde teminat verilmesi,
7. Takas işlemlerinin, takas dilekçesinde belirtildiği şekilde gerçekleştirildiğinin;takasa ilişkin ithalat ve ihracatların aynı gümrük müdürlüğünden yapılması halinde ilgili
gümrük müdürlüğünce, farklı gümrük müdürlüklerinden yapılması halinde Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirlerince tespit edilmesi,"
Hususları düzenlenmiştir. Söz konusu Genelge hükümleri, takas işlemlerinde ihracatın önce yapılması durumuna göre; yapılan ithalatlarda KKDF için teminat alınmayacağı ve işlemlerin farklı gümrük idarelerinde yapılması durumunda YGM raporunun aranmayacağı şeklinde yorum ve uygulamalara imkan vermeyecek şekilde açık ve anlaşılırdır.
Bilgi edinilmesi ve takas işlemlerinin 2013/21 sayılı Genelge hükümleri doğrultusunda gerçekleştirilmesi hususunda gereğini rica ederim.
III- Takas işlemlerine ilişkin yayımlanan 02.01.2017 tarihli 2017/1 sayılı Genelgenin getirdikleri:
Kambiyo takibini kaldıran mevzuat değişikliği ve takasa ilişkin ithalat ve ihracat işlemlerinin takibinin nasıl yapılacağına dair usul ve esasları düzenleyen mevzuatın yürürlükten kaldırılmasıyla takas işlemlerinin takibi yapılamaz hale gelmiştir. Bu sorunu bertaraf etmek adına Gümrük ve Ticaret Bakanlığı / Gümrükler Genel Müdürlüğü 2013/21 Sayılı genelgeyi; daha sonra bu genelgeyi yürürlükten kaldırarak 2017/1 sayılı Genelgeyi yayımlamıştır. Söz konusu genelge özetle ödeme şeklinin takas olarak beyan edildiği hallerde Genelge' de belirtilen şartların yerine getirilmesi kaydıyla KKDF kesintisinin yapılmayacağı hususlarını düzenlemektedir. Söz konusu Genelgenin neler getirdiğine maddeler halinde bakmak gerekirse:
1) 2017/1 sayılı Genelge Hükümlerinden Faydalanabilecek Ülkeler
2013/21 sayılı Genelge çerçevesinde KKDF istisnası yalnızca bankacılık sisteminin kullanılmadığı İran ile takas kapsamında yapılan ticarette uygulanmaktayken, 2017/1 sayılı Genelge ile birlikte takas işlemlerinde KKDF istisnası ülke ayrımı yapılmaksızın uygulanmaya başlamıştır.
2) Başvuru Koşulları
2013/21 sayılı Genelgenin koşulları arasında da yer alan “Takas işleminde tarafların aynı gerçek veya tüzel kişi” olması koşulu 2017/1 sayılı Genelgenin de koşulları arasında yer almakta olup bu çerçevede takas kapsamında yapılacak ithalat ve ihracat işlemlerinin Türkiye’deki ve yabancı ülkedeki aynı firmalar arasında gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
2017/1 sayılı Genelge ile “Takas İşlemleri Takip Başvuru Formu”nun ithalat veya ihracat işleminin yapılacağı ilk gümrük idaresine muhatap olarak elektronik ortamda doldurulması koşulu getirilmiştir. 2013/21 sayılı Genelgede takas takip işlemleri gümrük idarelerince manuel olarak yapılmakta, başvuru ve takip işlemleri için farklı formlar kullanılmaktayken, 2017/1 sayılı Genelge ile başvuru ve takip formları birleştirilerek “Takas İşlemleri Takip Başvuru Formu” oluşturulmuş, söz konusu formun elektronik ortamda doldurulacağı hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede, bundan böyle takas başvuru ve takip işlemleri elektronik ortamda gerçekleştirilecek ve takas kapsamında ithalat ve ihracat işlemleri yapılmadan önce “Takas İşlemleri Takip Başvuru Formu” elektronik olarak gümrük idaresine iletilecektir.
2013/21 sayılı Genelgenin koşulları arasında da yer alan “Takasa ilişkin sözleşmenin (Takas sözleşmesinin ithal ve ihraç edilecek eşyanın cinsini, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunu, miktarını, birim fiyatını, toplam değerini ve sözleşme süresini içermesi gereklidir.) aslı ve yeminli tercüman tarafından yapılan Türkçe çevirisinin takas izni talep edilen gümrük idaresine verilmesi” koşulu 2017/1 sayılı Genelgede de aynı şekilde yer almaktadır.
2017/1 sayılı Genelge uyarınca, Takas İşlemleri Takip Başvuru Formunun gümrük idaresince uygun bulunması halinde, gümrük idaresince verilen onay kodunun, bu kapsamda tescil edilecek tüm beyannamelere kaydedilmesi gerekmektedir.
2013/21 sayılı Genelgenin koşulları arasında da yer alan “Takasa ilişkin ithalat ve ihracat beyannamelerinde ödeme şeklinin “ Özel Takas” olarak beyan edilmesi” koşulu 2017/1 sayılı Genelgede de yer almakta olup bu çerçevede ödeme şekli mal mukabili veya başka bir ödeme şekli olarak seçilen ithalat ve ihracat beyannamelerinin takas kapsamında değerlendirilmesi mümkün bulunmamaktadır.
3) Teminat İşlemleri
2013/21 sayılı Genelgenin koşulları arasında da yer alan “Takas işlemi kapsamında yapılan ithalatlarda KKDF tutarı için 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 202 nci maddesi çerçevesinde teminat verilmesi” koşulu 2017/1 sayılı Genelgede de yer almaktadır. Bu çerçevede, ithalat işlemlerin ihracat işlemlerinden önce yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın takas kapsamında yapılan ithalat işlemlerinde KKDF tutarının teminata bağlanması gerekmektedir.
Takas işlemlerinin, Takas İşlemleri Takip Formunda belirtildiği şekilde gerçekleştirildiğinin; takasa ilişkin ithalat ve ihracatların aynı gümrük müdürlüğünden yapılması halinde ilgili gümrük müdürlüğünce, farklı gümrük müdürlüklerinden yapılması halinde Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirlerince tespit edilmesi, gerekmektedir.
Söz konusu koşul 2013/21 sayılı Genelgenin koşulları arasında da yer almakta olup, takas işlemine konu ithalat ve ihracatın firma beyanı doğrultusunda gerçekleştirildiğinin ithalat ve ihracatların aynı gümrük müdürlüğünden yapılması halinde ilgili gümrük idaresince, farklı gümrük idarelerinden yapılması halinde Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirlerince hazırlanan raporun gümrük idaresince uygun bulunması sonucunda takas kapsamında yapılan ithalat işlemlerinde gümrük idarelerince alınacak teminatların çözümü gerçekleştirilecektir. Diğer taraftan, ihracatın tamamen veya kısmen gerçekleştirilmemesi halinde ise ithalatın ihracatı aşan kısmı için KKDF ile buna bağlı diğer alacakların tahsili yapılacaktır.
4) Süreler
2013/21 sayılı Genelgenin koşulları arasında da yer alan “Eşya ihracatının önce yapılması halinde, ilk ihracat beyannamesinin tescil tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde, eşya ithalatının önce yapılması halinde ise ilk ithalat beyannamesinin tescil tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde takas işlemlerinin tamamlanması” koşulları 2017/1 sayılı Genelgede de muhafaza edilmiştir.
5) Geçiş Hükümleri
Halihazırda 2013/21 sayılı Genelge kapsamında ödeme şekli "Özel Takas" beyan edilerek tescil edilmiş ancak 02.01.2017 tarihi itibariyle işlemleri tamamlanmamış ithalat ve ihracat beyannamelerine ilişkin olarak 2013/21 sayılı Genelge kapsamında işlem yapılmaya devam edilecektir.
2017/1 sayılı Genelgenin yayım tarihinden önceki 1 yıl içinde 2013/21 sayılı Genelge çerçevesinde imzalanmış olan takas sözleşmeleri kapsamında gerçekleştirilen ve ödeme şekli “Özel Takas” olarak beyan edilen ithalat ve ihracat işlemlerine ilişkin Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirlerince tespit raporu düzenlenmesi ve hazırlanan bu tespit raporunun gümrük idaresince uygun bulunması kaydıyla KKDF istisnası uygulanabilecektir.
2015/7511 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile aramalı ve hammadde olarak değerlendirilen çok sayıda eşyanın KKDF tutarı 0 (sıfır) olarak belirense de ülke ayrımı gözetmeksizin KKDF istisnası uygulanabilmesine imkan sağlayan 2017/1 sayılı Genelgenin yayımlanması ile birlikte özellikle ilişkili firmalar arasında yapılan ve KKDF ye tabi olan eşya ticaretinde “takas” ödeme şeklinin yoğun olarak kullanılacağı değerlendirilmektedir. Ayrıca, 2017/1 sayılı Genelgede ödeme şekli “Özel Takas” olarak beyan edilen ithalat ve ihracat işlemlerine KKDF istisnası uygulanabilmesine ilişkin koşullar ve süreler açıkça belirtilmiş olup bu kapsamda tesis edilecek işlemlerde gerekli koşulların sağlanması ve ilgili sürelerin takibinin yapılması cezai işlemlerle karşılaşılmaması açısından oldukça öncem arz etmektedir.

III-SONUÇ:
Gümrükler Genel Müdürlüğünce yayımlanan 02.01.2017 tarihli 2017/1 sayılı Genelge ile ödeme şekli "Özel Takas" olarak beyan edilmek suretiyle gerçekleştirilen ithalat ve ihracat işlemlerinde ülke ayrımı yapılmaksızın KKDF muafiyeti uygulanmasına imkân sağlanmış bu çerçevede tesis edilecek işlemlere ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
Buna Göre:
1- Genelgede belirtilen şekil şartlarının yerine getirilmesi durumunda söz konusu takas işlemlerinde KKDF kesintisi yapılmayacağı belirtilmektedir.
2- Söz konusu Genelge ile 02.01.2017 öncesinde sadece İran ile yapılan ticarette uygulanan KKDF muafiyeti, tüm ülkelerle yapılan ticarette uygulanmaya başlanılmıştır.
3- Genelgenin yayım tarihinden önceki 1 yıl içinde 2013/21 sayılı Genelge çerçevesinde imzalanmış olan takas sözleşmeleri kapsamında gerçekleştirilen ve ödeme şekli "Özel Takas" olarak beyan edilen ithalat ve ihracat işlemlerine ilişkin olarak da Genelgede belirtilen koşulların karşılanması kaydıyla ülke ayrımı gözetilmeksizin KKDF muafiyeti uygulanmasına imkân sağlanmıştır.
Özel Takas kullanarak ithalat yapan firmaların banka ve muhasebe kayıtlarının incelenmesi neticesinde, ihracatlarının ithalatlarını karşılamadığı tespit edilirse uygulanacak ek tahakkuk ve cezalar Gümrük Kanunu’nun 234. Maddesinin gümrük vergisi ibaresi yerine ithalat vergileri deyimin eklendiği 11.04.2013 tarihinden önce ve sonra olarak iki ayrı dönemde değerlendirilecektir.

Sonuç olarak, 2017'nin ilk günlerinde Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün yayımladığı mezkur genelge ile ticaret erbabının takas ödeme şekliyle tüm ülkeler ile yapacakları ticarette, dövize ihtiyaç duyulmadan ve para transferi yapılmadan işlem tesis edileceğinden, KKDF kesintisi de yapılmayacağından takas mekanizması ithalatçılar için önemli mali avantajlar sağlayacak; ülkeler için ise döviz taleplerinin azalmasına ve yerel para biriminin kullanılmasına katkı sağlamış olacaktır.

Haki DEMİRTAŞ
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri
Yorumlar
İlk Yorumu Siz Yapın
Yorumunuz
Diğer Köşe Yazıları