İGV ve EMY Uygulamasında AB Menşeli Eşyanın Menşe Tevsiki

Son Güncellenme Tarihi: 9.07.2019
Atilla ŞAHİN

Atilla ŞAHİN

Gümrük Müşaviri

Yazarın Diğer Yazıları

İlave Gümrük Vergisine tabi olup ta Avrupa Birliği’den A.TR dolaşım belgesi eşliğinde gelen ürünlerin AB menşeli olmaları halinde menşe tevsikinin ne şekilde yapılacağı konusunda Gümrükler Genel Müdürlüğü, İthalat ve Menşe Dairesinin konuyla ilgili bir yazılarının ikinci paragrafındaki görüşleri, gerek bugüne kadar olan uygulamalarla, gerek se AB’nin de dahil olduğu çapraz kümülasyona ilişkin mevzuat hükümleriyle çelişki oluşturduğu değerlendirilmektedir. Gümrükler Genel Müdürlüğü, Menşe Dairesinin söz konusu yazılarında;

İlave gümrük vergisi ve ek mali yükümlülük uygulamalarında; tedarikçi beyanı veya uzun dönem tedarikçi beyanı, Türkiye’nin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde bir çapraz kümülasyon sistemine taraf ülkeler menşeli eşyanın tercihli menşeinin tevsikinde kullanılmaktadır.

AB’den Türkiye’ye A.TR dolaşım belgesi eşliğinde gelen AB menşeli bir sanayi ve işlenmiş tarım ürününün ticaretinin, serbest ticaret anlaşması kapsamında değil, Gümrük Birliği kapsamında olması nedeniyle, örneğin Almanya menşeli ve A.TR dolaşım belgesi ile gelmiş bir eşya için ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülük uygulamasında tercihli menşein tevsiki amacıyla tedarikçi beyanı ya da uzun dönem tedarikçi beyanı kullanılması söz konusu olmayacaktır.”

Görüşüne yer vermektedir.

Diğer yandan Gümrük Yönetmeliği’nin değişik 205/4-ç bendi hükmünün uygulanmasıyla Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 27.05.2019 tarih ve 44730247 sayılı yazılarında ise;

“Bununla birlikte, ülkemizin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde AB’nin de dahil olduğu bir çapraz kümülasyon sistemine dahil ülkeler menşeli olduğu beyan edilen eşyanın AB’den A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde ithalinde, eşyanın ilave gümrük vergisine tabi olmaması için beyanname ekinde İGV BKK’larının 3 üncü maddesi gereğince “tedarikçi beyanı” veya “uzun dönem tedarikçi beyanı”nın ibraz edilmesi gerekmektedir.”

Denilmekte olup, Menşe Dairesinin yazılarının sonuç kısmında ifade edilen, AB’den A.TR dolaşım belgesi eşliğinde gelen AB menşeli eşya için İGV ve EMY uygulamasında tedarikçi beyanının kullanılmasının söz konusu olmayacağı görüşü gerek Gümrük Yönetmeliği’nin 205/(4)-a) bendi hükmü gerek se Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 27.05.2019 tarihli yukarıda zikredilen görüşü ile çeliştiği gözlenmektedir.

Bilindiği üzere çapraz kümülasyon, ikiden fazla ülkenin tek bir Serbest Ticaret Anlaşması’na(STA) taraf olduğu veya ikili STA’ların birbirleriyle ilişkilendirildikleri, yani birbirlerine bağlı oldukları durumlarda geçerli olan kümülasyon türüdür.

Bu bağlamda PAAMK sistemi, “Pan-Avrupa-Akdeniz Menşe Protokolü” ya da “Model Protokol”e taraf ülkeler arasında, yani birbirleriyle Pan-Avrupa-Akdeniz menşe protokolünü içeren serbest ticaret anlaşmaları akdetmiş olan Türkiye, Avrupa Birliği, EFTA ülkelerinden oluşan “Pan Avrupa ülkeleri” ile Avrupa-Akdeniz Ortaklığına taraf ülkeler olan Fas, Tunus, Cezayir, Mısır, İsrail, Lübnan, Filistin, Ürdün arasında işlemektedir. Ülkemiz açısından Cezayir ve Lübnan ile henüz müzakere ve onay süreci tamamlanmış bir STA bulunmadığından ve Ürdün ile mevcut STA nın Aralık 2018 tarihi itibariyle sonlandırılması nedeniyle PAAMK sistemi kapsamında menşe kümülasyonunun uygulanmadığı bilinmektedir.

Gümrükler Genel Müdürlüğü Menşe Dairesinin yazılarının sonuç kısmındaki yorum, AB ile Türkiye arasında “Gümrük Birliği” ilişkisinden dolayı çapraz kümülasyon uygulaması olmadığı sonucu çıkmaktadır. Oysa Türkiye ile AB arasında tesis edilen “Gümrük Birliği” uygulaması kapsamında yer alan sanayi ürünleri ile işlenmiş tarım ürünlerinin ticaretinde serbest dolaşım kuralı çerçevesinde serbest dolaşımda bulunan eşyaların A.TR dolaşım belgesi eşliğinde yapılan ithalatında gümrük vergisi açısından “tercihli tarife” uygulaması, söz konusu eşyaların aynı zamanda AB menşeli olması halinde bu eşyalar için çapraz menşe kümülasyon uygulanmasına ilişkin Menşe Protokolü/Yönetmelik hükümlerinin uygulanmayacağı anlamına gelmez.



İlave gümrük vergisi (İGV) açısından değerlendirme;

İGV uygulanmasına ilişkin Kararların tamamında, ülkemiz ile ikili veya çok taraflı STA imzalamış ülkeler menşeli eşyaların;
- Bu ülkelerden menşe ispat belgesi eşliğinde doğrudan gelmesi halinde,
- Türkiye ve AB’nin de dahil olduğu çapraz kümülasyon uygulanan ülkeler menşeli olup İGV’ne tabi ürünlerin AB’den A.TR dolaşım belgesi eşliğinde gelmesi halinde ise söz konusu ürünlerin çapraz kümülayon sistemi kapsamında menşeli olduklarının tevsiki kaydıyla,
İGV uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.

A.TR dolaşım belgesi kapsamı eşyaya Gümrük Birliği uygulamasından dolayı gümrük vergisi açısından tercihli tarife uygulanıyor olması, bu eşyanın aynı zamanda AB menşeli olması ve bu kapsamda “Menşe Protokolüne” dahil olan ve çapraz kümülasyon uygulanabilir olan bir AB ülkesinden AB menşeli olarak gelmesi halinde, ürünün tercihli menşe statüsünün kanıtlanması amacıyla ibraz edilen “Tedarikçi Beyanı” veya “Uzun Dönem Tedarikçi Beyanı” nın geçerli olmadığı görüşü tamamiyle Menşe Protokolü ile bu Protoklün uygulanmasına ilişkin Konsolide Yönetmelik hükümlerine ve ayrıca 2006/10895 sayılı Karar’ın 67 ila 74 üncü madde hükümlerine de aykırılık teşkil edeceği değerlendirilmektedir.

Eşyanın AB ülkesi menşeili olmakla birlikte doğrudan hiç bir kümülasyona tabi tutulmadan menşeili ülkeden(örneğin Almanya’dan) A.TR ile gelmesi halinde tercihli menşeinin kanıtlanması tedarikçi beyanı ile yapılabilir mi?

Türkiye ve AB’nin de dahil olduğu PAMK, PAAMK ve BBMK sistemlerinin uygulanmasına ilişkin Protokol hükümleri gerekse ülkemizde bu anlaşmalrın uygunmasına ilişkin Yönetmelik hükümleri irdelendiğinde, belirtilen çapraz menşe kümülasyon sistemlerine dahil ülkelerden biri menşeli olup, ihracatı gerçekleştiren taraf ülkede (örneğin Almaya) hiçbir işçilik veya işleme uğramamış ürünler, taraf ülkelerden birine (örneğin Türkiye’ye) ihraç edilmesi halinde menşeli ürün statülerini korurlar.
26.11.2009 tarihli Mükerrer R.G. de yayımlanan PAAMKS Kapsamı Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmeliğin “Menşe Kümülayonu” başlıklı 6 ıncı maddenin (1) d bendi;
“d) (a)(Türkiye-AB-EFTA ülkeleri) ve (b)(Barselona Deklarasyonu kapsamında PAAMKS’ne dahil edilen Akdeniz ülkeleri) bentlerinde belirtilen ülkelerden biri menşeli olup, Türkiye ya da ilgili Taraf ülkede hiçbir işçilik veya işleme uğramamış ürünler, bu ülkelerden birine ihraç edilmeleri halinde menşeli ürün statülerini korurlar.”

Hükmü gereği, örneğimizde zikredilen ve çapraz kümülasyona taraf ülkelerden Almanya menşeili eşya diğer taraf ülkeler menşeili girdiler kullanarak kümülasyon uygulanmasa dahi, Yönetmeliğin 7 inci maddesinde belirtildiği şekilde tümüyle Almaya’dan üretilmiş menşeili ürünün diğer bir taraf ülkeye (Ör. Türkiye’ye) ihracatında Anlaşma kapsamında menşeili ürün statülerini koruyacakları hükme bağlanmıştır.



Bu bağlamda, söz konusu ürünün AB menşeli olarak ya da örneğin EFTA ülkesinden AB ülkesine Protokol hükümlerine göre menşeili olarak ihraç edildikten sonra, hiç bir işçilik ve işleme tabi tutulmadan AB ülkesinden Türkiye’ye A.TR Dolaşım Belgesi ve Tedarikçi Beyanı eşliğinde ihraç edilmesi halinde de Yönetmeliğin “Menşe Kümülasyonu” başlıklı yukarıda zikredilen 6.ıncı maddesi kapsamında menşe ststüsünü koruyacağı gayet açıktır. Yönetmeliğin bu hükmü gereği A.TR dolaşım belgesi eşliğinde AB’den gelen söz konusu ürünün tercihli menşe statüsü tedarikçi beyanı ile kanıtlanır. Bu bağlamda iGV uygulaması açısından AB den A.TR eşliğinde gelen ve Protokol/Yönetmelik hükümlerine göre menşeli olan ürünlerin tercihli menşe statülerini kanıtlayan tedarikçi beyanlarının (makul şüphe olması halinde INF4 Formu ile sorgulanmaları mümkündür) kabul edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Ek mali yükümlülük uygulaması açısından değerlendirme;

Bilindiği üzere, diş fırçaları ve kömür gibi bazı ürünlerin ithalinde uygulanan ek mali yükümlülükler hariç diğer ülkelerden ithale konu olarak uygulanmakta olan ek mali yükümlülükler(EMY) menşe esaslı olarak uygulanmaktadır. Bu kapsamda;

- Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi(GTS) kapsamında AB’nin taviz uyguladığı ülkeler menşeli eşyaların AB üzerinden A.TR dolaşım sertifikası eşliğinde ithalinde, Türkiye’nin uyguladığı GTS taviz uygulaması farkından kaynaklı vergi kaybını telafi etmek amacıyla AB’nin farklı taviz uyguladığı az gelişmiş ve gelişmekte olan ülke menşeli eşyalara 2018/11799 sayılı Karar’da belirtilen farklara ek mali yükümlülük;

- Ülkemiz aleyhine kısıtlama ve farklı gümrük tarifeleri uygulması başlatan ABD’ye karşı bu tarife önlemine karşılık olarak ABD menşeli bazı ürün ve ürün gruplarına 2018 yılı itibariyle tarife esaslı olarak ek mali yükümlülük;
Uygulanmakta olup, AB’den A.TR dolaşım belgesi eşliğinde gelen ürünlerin EMY uygulanan ülke veya ülkeler dışındaki ülkeler menşeli olduklarını gösteren menşe belgesi ile kanıtlanması gerekmektedir. Ancak, Gümrük Yönetmeliğinin 205/(4)’üncü maddesinde;

“(4) Bu maddede bahsi geçen önlemlere, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere tabi eşyadan;

a) Türkiye'nin bazı ülkeler veya ülke grupları ile yaptığı anlaşmalar çerçevesinde veya tek taraflı olarak tanıdığı tercihli tarife uygulamasından faydalanmak amacıyla eşyanın tercihli menşeini tevsik eden belgelerin ibraz edilmesi halinde”

menşe şehadetnamesi uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır. Bu bağlamda, AB’den A.TR dolaşım belgesi eşliğinde gelen ürünün Türkiye ve AB’nin de dahil olduğu çapraz kümlüsyon kapsamında menşeili olduğunu kanıtlayan tedarikçi beyanı ya da uzun dönem tedarikçi beyanının ibrazı halinde ayrıca menşe şehadetnamesi istenilmemesi ve ek mali yükümlülük uygulanmaması gerektiği değerlendirilmektedir.


Dikkat edileceği üzere yukarıda ifade edilen ek mali yükümlük uygulaması ilgili Kararlarda belitilen ülkeler menşeli olup ta AB’den A.TR dolaşım belgesi eşliğinde gelen ürünler için uygulanmaktadır. Bu bağlamda, A.TR dolaım belgesi kapsamı ürünün AB nin dahil olduğu çapraz kümülasyon kapsamında menşeli olduğunu kanıtlayan tedarikçi beyanları bir tercihli tarife uygulaması sağlamamaktadır. Yalnızca içeriği ürünün EMY uygulanan ülke menşeili olmadığını çapraz kümülasyon uygulanan ülkeler menşeli olduğunu kanıtlayan bir belge hüviyeti taşımaktadır.

Bu bağlamda Gümrükler Genel Müdürlüğü’nce, yanlış yorum ve uygulamalara yol açabilecek uygulamalardan kaçınıılmasını sağlamk üzere,

- Gümrük Yönetmeliği’nin 205/(4)-a) madde metni hükmü,
- PAAMK sisteminin uygulanmasına ilişkin Konsolide Yönetmelik’in 6/(1)-d bendi hükmü,
- BBMK sisteminin uygulanmasına ilişkin Yönetmeliğin 6/(3) üncü fıkrası hükümlerinin dikkate alınması ve ayrıca
- 2006/10895 sayılı Karar’ın 67 ila 75.inci maddeleri hükümleri,

birlikte değerlendirilerek AB den A.TR dolaşım belgesi eşliğinde gelen eşyanın AB ve Türkiye’nin de dahil olduğu çapraz kümülasyon kapsamında menşeli olduklarını dolayısı ile İGV veya EMY uygulanan ülke menşeli olmadıklarını kanıtlayan tedarikçi beyanlarının (makul şüphe durumları hariç) içeriği eşyaların menşeini kanıtlayan bir belge olarak dikkate alınmak suretiyle ayrıca menşe şehadetnamesi aranmaması ve bu konuda BİGE sisteminde gerekli düzenlemenin yapılmasının faydalı olcağı değerlendirilmektedir.

ATİLLA ŞAHİN
Gümrük Müşaviri
ANKARA
Yorumlar
İlk Yorumu Siz Yapın
Yorumunuz
Diğer Köşe Yazıları