İlave Gümrük Vergisi ve Ticaret Politikası Önlemine Tabi Eşyanın AB’den İthalinde Menşe İbrazı

Son Güncellenme Tarihi: 28.03.2018
Atilla ŞAHİN

Atilla ŞAHİN

Gümrük Müşaviri

Yazarın Diğer Yazıları

Bilindiği üzere İthalat Rejimi Kararı II sayılı Listede yer alan sanayi ürünlerinden önemli bir kısmının ithalinde son yıllarda çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararları ile menşe bazlı olarak ilave gümrük vergisi uygulanmaktadır.

İlave gümrük vergisi uygulaması, Türkiye ile Avrupa Birliği arasında Gümrük Birliği’ni tesis eden 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı ile kabul edilen üçüncü ülkelere uygulanan “ortak gümrük tarifesi” n den bir sapma olarak Türkiye’nin “de facto” olarak uygulamaya koyduğu bu sürecin, AB nezdinde hukuki boyutu tartışılmakla birlikte, konuyu mevcut Kararlar çerçevesinde ilave gümrük vergisinin tercihli menşe kriterleri açısından uygulamada ortaya çıkan boyutu ile irdelersek;

İlave gümrük vergisi(İGV) uygulanmasına ilişkin Karalarda; İGV’ ne tabi ürünlerin gümrük tarifeleri, uygulanacak İGV oranları ile istisna uygulanacak Serbest Ticaret Anlaşması yaptığımız ülke ve ülke grupları gösterilmektedir.

İstisnanın kapsamı;
- A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde AB ve Türk menşeli eşyaların ithalinde, menşe belgesi ibrazı halinde,
- Serbest Ticaret Anlaşması yaptığımız ülkelerden anlaşma kapsamında menşeli olarak menşe ispat belgesi ile doğrudan gelen ürünlerin ithalinde,
- Çapraz kümülasyon sistemlerine dahil ülkeler menşeli ürünlerin AB den A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde gelmesi halinde, bu ürünlerin çapraz kümülasyon sistemi kapsamında menşeli olduğunu tevsik eden belgenin ibrazı halinde,
- AB ve Türk menşeli olan ürünlerin doğrudan AB ülkelerinden A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde gelmesi halinde İthalat 2017/4 sayılı Tebliğ uyarınca “İhracatçı Beyanı” ibrazı halinde
İlave gümrük vergisi alınmayacaktır.

İlave gümrük vergisi istisnası uygulanmasında dikkat edilmesi gereken husus, İGV ne tabi eşyanın tercihli menşeinin tevsiki halinde uygulanmayacak olmasıdır. Eşyanın yukarıda zikredildiği üzere tercihli menşeini kanıtlayan belge ibraz edilemediği durumlarda İGV nin uygulanacağı açıktır.

İlave gümrük vergisi ve ticaret politikası önlemine tabi eşyanın menşeinin kanıtlanması:
İlave gümrük vergisine tabi eşyanın aynı zamanda ticaret politikası önlemlerine ya da tarife dışı önlemlere tabi olup ta AB üzerinden A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde gelmesi halinde ibraz edilecek “Tedarikçi Beyanı” ya da “İhracatçı Beyanı” yalnızca ilave gümrük vergisi istisnası uygulanması açısından geçerli olacaktır.

Konuya ilişkin olarak Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği’ne yazdığı 16.02.2018 tarih ve 32092949 sayılı yazıları ile konuya açıklık getirmesine karşın, tercihsiz menşe kuralları ile tercihli menşe kuralları ayırımı konusunda dış ticaret erbabı ve bazı müşavirlerce yanlış sayılabilecek yorumlar yapıldığı gözlenmiştir.

Söz konusu Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün yazılarında özetle; Menşe bazlı ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın AB ülkelerinden A.TR eşliğinde gelmesi halinde bu eşyanın menşe statüsü Gümrük Yönetmeliğinin 38/(1) inci maddesine istinaden menşe şahadetnamesi ile kanıtlanır. Bu bağlamda;
- Ticaret politikası önlemine tabi bu eşya aynı zamanda ilave gümrük vergisine tabi olması halinde ise A.TR + Tedarikçi Beyanı + Menşe Belgesi ibrazı gerekir.

- Tedarikçi Beyanı, çapraz kümülasyona tabi eşyanın AB den A.TR ile gelen eşyanın TERCİHLİ MENŞEİNİ kanıtlayan bir belgedir.

- Menşe Şahadetnamesi ise, eşyanın TERCİHSİZ MENŞE STATÜSÜNÜ kanıtlayan belgedir.

Konuyu bu kapsamda değerlendirdiğimizde, A.TR + Tedarikçi Beyanı yalnızca gümrük vergisi ve ilave gümrük vergisi istisnası açısından geçerlidir. Oysa bu ürün aynı zamanda ticaret politikası önlemine tabi ise eşyanın tercihsiz menşeinin tevsiki gerekecektir.

Eşyanın tercihsiz menşei ise ancak menşe belgesi ile kanıtlanır. Tedarikçi beyanı yalnızca AB den A.TR eşliğinde gelen eşyanın satıcısı/tedarikçisi tarafından düzenlenen ve eşyanın tercihli menşeini gösteren bir beyandır. Tedarikçi beyanı ihracatçı ülke yetkili kurumlarınca düzenlenip gümrük idarelerince vize edilen bir belge olmadığından, bu belgenin Türk Gümrük İdaresine ibrazında tercihli menşei konusunda bir kuşku duyulması halinde, ihracatçı ülke gümrük idaresince onaylı INF 4 Formu ibrazı istenir.

Bu bağlamda, tedarikçi beyanını EUR.1 ya da EUR-MED Dolaşım Sertifikası ile karıştırmamak gerekmektedir. Bu belgeler yetkili mercilerce düzenlenip gümrük idarelerince vize edilen menşe ispat belgeleri olduğundan menşe belgesi yerine kullanılabilmektedir.. Fakat eşya AB den A.TR ile gelen durumlarda EUR.1 ya da EUR-MED düzenlenemeyeceğinden zorunlu olarak tedarikçi beyanı düzenlenmektedir.

Ancak ilave gümrük vergisine tabi eşya, Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) Anlaşması kapsamında bir eşya ise ya da tarım ürünü ise, bu durumda bu ürünler Türkiye’ye A.TR ile değil, EUR.1 ile geleceğinden bu ürün aynı zamanda ticaret politikası önlemine tabi olsa dahi menşe belgesi yerine kullanılabilmektedir.

İhracatçı Beyanı:

Diğer yandan AB menşeili veya Türk menşeili olup AB ülkelerinden A.TR ile gelen ilave gümrük vergisine tabi eşyaların İthalat 2017/4 sayılı Tebliğin 2/(1) inci fıkrası hükmü gereği “İhracatçı Beyanı” ile tercihli menşe statüsünün kanıtlanması imkan dahiline alınmıştır. Burada dikkat edilmesi gereken husus, İhracatçı Beyanı yalnızca AB ve Türk menşeili eşyanın AB den A.TR ile gelmesi halinde düzenlenebilmektedir.

Örneğin, İtalya menşeili eşya Almanya’dan Türkiye’ye A.TR ile ihraç edilmesi halinde bu eşya İGV ne tabi ise ithali sırasında A.TR yanında İhracatçı Beyanı ibrazı halinde İGV istisnasından faydalanacaktır. Aynı şekilde Türk menşeili eşya İtalya ‘ya ihraç edildikten sonra tekrar Türkiye’ye A.TR ile ihraç edilen durumda da İhracatçı Beyanı ibrazı halinde İGV si uygulanmayacaktır.

Ancak, İGV ne tabi yukarıdaki örnekte belirtilen eşya örneğin EFTA ülkesi olan İsviçre’den Almanya’ya EUR.1 veya Fatura Beyanı ile ihraç edildikten sonra, Almanya’dan Türkiye’ye A.TR ile gönderildiğinde İHRACATÇI BEYANI DÜZENLENMEYECEKTİR. Çünkü bu durumlarda düzenlenecek belge zaten AB ile Türkiye Arasında Gümrük Birliğinin Uygulanmasına İlişkin Karar’ın 69 uncu maddesinde belirtildiği üzere TEDARİKÇİ BEYANI olarak belirlenmiştir.

“İhracatçı Beyanı” ibrazında Damga Vergisi uygulaması:

İTHALAT:2017/4 sayılı Tebliğin “Menşe belgesi ve gümrük işlemleri” başlıklı 2’ inci maddesinde, İhracatçı Beyanı, AB den A.TR i eşliğinde gelen ithal eşyasının AB veya Türk menşeili olduğunu gösteren belge olarak tanımlanmış olup, Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği(Seri No:68)in III/2-a maddesinde yer alan “Menşe ve mahreç şahadetnameleri” kapsamında değerlendirip buna isabet eden damga vergisinin ileride cezai bir durumla karşılaşılmaması açısından gümrük beyannamesinde beyan edilmesi gerektiğini değerlendirilmektedir.

Atilla ŞAHİN
Gümrük Müşaviri
Solmaz Akademi Eğitmeni


Yorumlar
İlk Yorumu Siz Yapın
Yorumunuz
Diğer Köşe Yazıları