Tespit Sözleşmesi

Son Güncellenme Tarihi: 12.07.2017
Yusuf ÖLÇEN

Yusuf ÖLÇEN

Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri

Yazarın Diğer Yazıları

Bu çalışma, yaklaşık dokuz yıldır yürürlükte olan Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği uygulamasının günümüze uzanan hikayesini, bu uygulamanın sisteme katkılarını, süreç içerisinde yaşanan sorunları, sistemin amacına uygun işlev kazanması için yapılması gerekenleri dile getirmek amacıyla Sn. Yusuf ÖLÇEN tarafından kaleme alınmıştır.Çalışmanın uzunluğu dolayısıyla bölümler halinde yayınlıyoruz.

Yusuf ÖLÇEN'in yazı dizisinin üçüncü bölümü olan "Tespit Sözleşmesi" başlıklı bölümünü sizlerle paylaşıyoruz.

3. Tespit Sözleşmesi
YGM sisteminin işleyişine ilişkin mevzuat, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenmiş olmasına karşın, bu çerçevede gerçekleştirilecek bir tespit işlemi için öncelikle bu tespitleri yaptıracak olan gerçek veya tüzel kişilerle, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine uygun bir hizmet sözleşmesi akdetmesi gerekmektedir.
Formatı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından oluşturulan Tespit Sözleşmesinin “Tarafların Karşılıklı Sorumluluk ve Yükümlülükleri” başlıklı dördüncü bölümünde, tespit işlemini yapacak olan YGM’nin bir takvim yılı içinde toplamda otuz günü aşmayan süre ile mesleki faaliyetini yerine getiremeyeceği durumlarda, yerine vekalet edecek YGM’nin yetki numarası ve isminin belirtilmesi istenilmektedir.”
Bu durumda bir tespit sözleşmesine vekil sıfatıyla ismi yazılan YGM’nin, vekaletine ihtiyaç olduğunda, çeşitli nedenlerle o anda fiilen vekalet edemeyecek olması halinde, sözleşmeye taraf olan YGM’nin, bir başkasını vekil gösterebilmesi için ya sözleşmeyi revize etmesi veya yeni bir sözleşme akdedilmesi gündeme gelmektedir.
Halbuki 6 Seri No.lu Tebliğ’in 3 No.lu ekinde formatı yine Bakanlıkça hazırlanmış “Vekalet Bildirgesi” YGM tarafından yetki belgesine müracaat sırasında Bakanlığa verildiğinden ve her vekil değişikliğinde, bu hususu bakanlığa bildirildiğinden tespit sözleşmesinde vekalet edecek kişinin isminin yazılmasına gerek bulunmamaktadır.
Hatta bu işlemler için her seferinde dilekçe ile Bakanlığa bildirilerek gereksiz iş yoğunluğu yaratmak ve süreci uzun bir zaman dilimine yaymak yerine, sözleşmeye taraf YGM’nin ve atayacağı vekilin kendi şifreleri ile sisteme eş zamanlı olarak girerek, vekalet sistemini başlatmalarına imkan tanınabilmesi mümkündür.
Ayrıca gümrük mevzuatının o tespit için öngörülen temel şartları ihlal etmemesi kaydıyla sözleşme metnine tarafların iradesini yansıtan özel hükümlerin konulması, sözleşme nüsha sayısının tarafların tercihine göre belirlenmesi, sözleşme akdinden kaynaklanan damga vergisinin kim tarafından ödeneceği gibi aslen özel hukuk yetki alanına giren hususların tarafların iradesine bırakılması YGM sisteminin işleyişini kolaylaştıracaktır.

V. Tespit İşlemleri
1. Bir YGM’nin, bir dönemde tespit işlemi yapabileceği antrepo sayısı
19.01.2008 tarihli ve 26761 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve yürürlük tarihli 19.07.2008 olarak belirlenen 60 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği’nde bir YGM’nin bir dönemde en çok 10 gümrük antreposuna ilişkin rapor düzenleyebileceği hükmüne yer verilmişken, söz konusu tebliğde 18.09.2009 tarih ve 27353 sayılı Resmi Gazete ile yapılan değişiklikle bu hüküm bir YGM’nin üç genel antrepoyu geçmemek üzere toplam sekiz antrepo için rapor düzenleyebileceği şeklinde değiştirilmiştir.
05.05.2011 tarih ve 27925 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan 2 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği ile bir YGM’nin tespit ve raporlama yapabileceği antrepo sayısı iki genel antrepoyu geçmemek üzere toplam altı antrepoya düşürülmüştür.
07.10.2016 tarih ve 29850 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan 6 seri No.lu Gümrük Genel Tebliği ile antrepo sayısı bir YGM için iki genel antrepoyu geçmemek üzere toplam dört antrepo olarak belirlenmiştir.

2. Genel ve özel antrepolara ilişkin tespit işlemleri
Genel ve özel antrepolara ilişkin dokuz farklı tespit işleminin YGM tarafından yapılması öngörülmüştür. Bunlardan AN1, AN2, AN3 ve AN4 tespit işlemleri “ön inceleme” işlemleridir. Bu tespit işlemlerinde amaç başvuru sahibinin ve talep ettiği işlemin gümrük mevzuatında aranılan şartlara uygunluğunun ön incelemesinden ibarettir.
a) AN1 Tespit İşlemleri: Yeni açılıp işletilecek antreponun açılmasına ilişkin başvuru dosyalarının ön incelemesidir.
Yeni bir antrepo açmak isteyen kamu kuruluşlarına, belediyelere veya Türkiye’de yerleşik gerçek ve tüzel kişilere Bakanlıkça antrepo açılmasına ekonomik yönden ihtiyaç bulunduğuna karar verilmesi halinde antrepo açma ve işletme izni verilmektedir.
Burada iki temel şart ön plana çıkmaktadır. Bir tanesi antrepo açmak ve işletmek isteyenlerde aranılan şart ve nitelikler, diğeri ise açılıp işletilecek olan antreponun taşıması gereken şart ve nitelikler.
AN1 Tespit işlemi yapacak olan YGM, mevzuatta öngörülen bu iki temel şart ve nitelik kapsamındaki hususları, gümrük mevzuatının öngördüğü çerçevede inceleyerek gerek talep sahibinin gerekse açılacak antreponun, bu hususların tamamını eksiksiz olarak sağladığını tespit etmesi halinde buna ilişkin olumlu ön inceleme raporu hazırlar.
Bu tespitle ilgili yaşanan sorunlardan bir tanesi, açılması istenilen antrepolar için resmi bir fen kurulundan onaylı plan veya kroki ibrazında yaşanmaktadır. Günümüzde birçok belediyenin Fen kurulu bulunmamakta, birçok belediye ise plan onay işlemlerini özel firmalara devretmiş bulunmaktadır.
Ayrıca Gümrük Yönetmeliğinin 520 nci Maddesinde geçen “resmi” ifadesinden hangi kurum veya kuruluşun anlaşılması gerektiği konusunda iş dünyasında ve yetkili kurumlarda farklı görüşlerle karşılaşılmaktadır. Örneğin Mimarlar Odası Onayının bu kapsamda değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hususunda tereddütler yaşanmaktadır.
Gümrük Yönetmeliğinin 520 nci Maddesindeki “resmi bir fen kurulundan onaylı plan veya kroki” ifadesinden; antrepo açma başvurularında “plan” veya “krokiden” birisinin ibrazının yeterli olacağı anlaşılmaktadır. Çünkü “veya” bağlacıyla başvuru sahibine “plan” veya “krokiden” birinden birini ibrazı için tercih hakkı verilmiş gibi görülmektedir. Halbuki tüm antrepo açma müracaatlarında gümrük idarelerince kesinlikle “onaylı plan” istenilmektedir. Kaldı ki hiçbir belediye “kroki” onayı yapmamaktadır.
İkinci sorun da açılması talep edilen antreponun “yangın ve patlamalar için gerekli önlemler alındığına dair itfaiye raporu” ibrazında yaşanmaktadır. Bu konu belli bir standardı olmayan her belediyenin kendine göre belirlemiş olduğu kurallara göre yürütülür bir hale dönüşmüş bulunmaktadır.
b) AN2 Tespit işlemleri: Antrepoda genişletme, daraltma işlemlerine ilişkin başvuru dosyalarının ön incelemesidir.
c) AN3 Tespit işlemleri: Antrepodaki tadilatlara ilişkin başvuru dosyalarının ön incelemesidir.
Halen faaliyetini sürdürmekte olan bir antrepo için; genişletme, daraltma veya tadilat yapılması yönündeki taleplerde, ibraz edilecek belgeler Gümrük Yönetmeliğinin 524 ncü Maddesi ile belirlenmiştir.
Söz konusu Maddede; değişiklik talebinin “tanklarla” ilgili olması gerektiği hallerde istenecek belgeler ismen belirtilmiş olmasına karşın bunların dışında kalan antrepolardaki değişiklik taleplerinde ise değişikliğin özelliğine göre gerekli görülen belgelerin ibrazı öngörülmüş ancak bu belgeler ismen belirtilmemiştir.
Bu belirsizlik dolayısıyla, faaliyetini sürdürmekte olan “tank” antrepo dışındaki bir antrepoya, genişletme, daraltma veya tadilat işlemlerinden birisinin yapılması talep edildiğinde, gümrük idareleri tarafından yeni açılacak antrepo için istenilen tüm belgelerin güncel hali yeniden istenilmektedir.
Bu nedenle faaliyetini sürdürmekte olan antrepolar için genişletme, daraltma veya tadilat taleplerinde, antreponun açılışı zamanında ibraz edilmiş ve halen geçerliliğini koruyan evrakların yeniden istenilmesi zaman kaybına, maliyet artışına neden olmakta ve aşılması oldukça güç prosedürlere muhatap olunmasını gerektirmektedir.
d) AN4 Tespit işlemleri: antrepodaki adres değişikliğine ilişkin başvuru dosyalarının ön incelemesidir.
e) AN5 Tespit işlemleri: Gümrük Yönetmeliğinin 523 üncü maddesi çerçevesinde antreponun devir işlemlerinin mevzuata uygunluğunun incelenmesidir.
Gerek antrepo adres değişikliği gerekse antreponun bir başkasına devri işlemlerinde bugüne kadar önemli sayılabilecek bir sorunla karşılaşılmadığı gibi meslektaşlarımızdan bu yönde bir duyum da alınmamıştır.

Yusuf ÖLÇEN

Yazı Dizisi Birinci Bölüm: Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Sistemine Geçiş
Yazı Dizisi İkinci Bölüm: YGM Sisteminin İşleyişinde Karşılaşılan Sorunlara Genel Bir Bakış

Yazı Dizisinin Dördüncü Bölümü 24 Temmuz 2017 pazartesi günü yayınlanacaktır. 
Yorumlar
İlk Yorumu Siz Yapın
Yorumunuz
Diğer Köşe Yazıları