Ticaret Savaşlarına Karşı; Gümrük Savunma Hattı

Son Güncellenme Tarihi: 5.10.2018
Haki DEMİRTAŞ

Haki DEMİRTAŞ

Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri

Yazarın Diğer Yazıları

Son zamanlarda duyduğumuz kavramların başında şüphesiz “Ticaret Savaşları” geliyor. Adeta ticaret savaşlarıyla yatıp, ticaret savaşlarıyla kalkıyoruz.Bir tarafta dijitalleşmenin de etkisiyle dünyamızın global bir köye dönüştüğü, ticaretin olabildiğince serbestleşmesi konuşulurken; diğer tarafta korumacı ekonomik politika silahlarının çekildiği, adeta savaş tamtamlarının çaldığı; nevi şahsına münhasır ucube bir zaman diliminden geçiyoruz.

Dünya ticaret pastasından hisse kapma yarışı, söz konusu savaşların temelini teşkil etmekle birlikte, bu nevi kirli mücadelelerin tarihin her döneminde yaşandığı; sadece kişilerin ve enstrümanların değiştiği vakıadır.Adı konulmamış savaş çığırtkanları,dün mandacılığı, sömürgeciliği, demokrasiyi, özgürlüğü silah olarak kullanırken; bugün bizatihi ekonomik dengeleri alt üst edecek mihenk noktalarını kullanıyor. Finans, kur, altın, petrol, borsa mezkûr saldırıların öncü kuvvetleri olarak dikkat çekiyor. Ezcümle ekonomik enstrümanlar ülkelere operasyon çekme aracı olarak kullanılıyor günümüzde. Bu operasyonlara maruz kalan ülkeler ise ilave gümrük vergileri, ek mali yükümlülükler, kotalar, sübvansiyonlar, ihracat& ithalat kısıtlamaları gibi vasıtalarla gümrük duvarlarını yükseltmek suretiyle savunma hattını tahkim etmeye çalışıyor.Ülkemize de bir pay ayrılmış olacak ki; bu badireden nasipleniyoruz milletçe…

Ticaret savaşlarına karşı cephe hattını tahkim eden iki neferi, İlave Gümrük Vergisi (İGV) ile Ek Mali Yükümlülük (EMY) kavramlarını gümrük terminolojisiyle açıklamaya gayret edeceğiz:

1- İlave Gümrük Vergisi (İGV) :Basit bir ifadeyle, yerli üreticiyi ve sanayiciyi korumak adına, ithalat rejimiyle ilan edilmiş gümrük vergilerinin yanına ek vergi ya da fon adı altında ek ödeme alınmak suretiyle ithalatın maliyetli hale getirilmesi olarak tanımlanabilir.
İGV, Türkiye ile AB arasında Gümrük Birliğini oluşturan 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı ile üçüncü ülkelere uygulanan ortak gümrük tarifesine(OGT) aykırı olmakla birlikte, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Kuruluş Anlaşmasının “En Çok Kayrılan Ülke Kuralına” aykırılık oluşturmadan tüm üçüncü ülkeler menşeili eşyaların ithalinde uygulanmaktadır. Diğer bir ifadeyle İlave gümrük vergisine konu eşyalar, ikili ya da çok taraflı serbest ticaret anlaşmalarındaki hükümler çerçevesinde tercihli menşeili olan eşyalar hariç; diğer ülkeler menşeili olup belirlenen tarifelerde yer alan eşyaların ithalinde uygulanmaktadır.İlave gümrük vergisine tabi eşyaların:

a- Tarife bazında belirlendiği,
b- İthal eşyasının kıymeti üzerinden vergilendirildiği;
c- İlgili kararların genellikle 3.maddelerinde İGV’nin uygulanmayacağı ülkelerin ve şartların sayıldığı,
d- Eşyanın ihraç ülkesi itibariyle (Sadece, A.B Ülkeleri & STA İmzalanan Ülkeler & Çapraz Kümülasyonlara Tabi Ülkeler ) menşe, menşe ispat belgeleri, menşe beyanları, fatura beyanları, ihracatçı & tedarikçi beyanları gibi belgelerin İGV istisnası sağlayacağı,
hususları göz önünde bulundurularak işlem tesis edilmesinin faydalı olacağı mütalaa edilmektedir.

İGV istisnası sağlayan belgelere kaynak ülke (İhracatçı Ülke)itibariyle irdelendiğinde:

a- AB’den A.TR Dolaşım Belgesi, eşliğinde gelen AB veya Türkiye menşeli eşya için İGV tahsilatı yapılmaması için İhracatçı Beyanı, Menşe Belgesi veya Tedarikçi Beyanı,
b- AB’den A.TR Dolaşım Belgesi, eşliğinde gelen PAMK (Pan-Avrupa Menşe Kümülasyon) Sistemi/PAAMK (Pan-Avrupa-Akdeniz Menşe Kümülasyon) Sistemi/BBMK (Batı Balkan Menşe Kümülasyon) Sistemi menşeli eşya için İGV tahsilatı yapılmaması içinTedarikçi Beyanı veya Menşe Belgesi,
c- PAMK (Pan-Avrupa Menşe Kümülasyon) Sistemi/PAAMK (Pan-Avrupa-Akdeniz Menşe Kümülasyon) Sistemi/BBMK (Batı Balkan Menşe Kümülasyon) Sistemi menşeli eşyaların anlaşma kapsamında ve doğrudan nakliyat kuralına göre gelmesi halinde İGV tahsilatı yapılmaması içinEUR.1 Dolaşım Sertifikası,EUR.1 Fatura Beyanı, EUR-MED Dolaşım sertifikası, EUR-MED Fatura Beyanı
d- STA Anlaşmaları kapsamında olmak ve doğrudan nakliyat kurallarına göre gelmek kaydıyla İGV tahsilatı yapılmaması içinEUR.1 Dolaşım Sertifikası, Fatura Beyanı, Menşe Belgesi(Malezya STA),Menşe Beyanı (G.Kore-Singapur STA)
gibi menşe ispat belgelerinin Gümrük beyannamesinin tescili aşamasında beyannameye eklenmek suretiyle ilgili Gümrük Müdürlüğü’ne ibraz edilmesi gerekmektedir.

2- Ek Mali Yükümlülük (EMY) :2976 sayılı Dış Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’a dayanılarak Cumhurbaşkanı Kararı ile dış ticaretin ülke ekonomisinin yararına düzenlenmesini sağlamak amacıyla ithalat işlemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülükler dışında konulan ek yükümlülük olarak tanımlanabilir.

Bilindiği üzere ek mali yükümlülük:
a. Korunma önlemleri kapsamında ülke ayırımı yapılmaksızın,
b. Avrupa Birliği ve Türkiye'nin diğer ülkelerle imzaladığı Serbest Ticaret Anlaşmalarının; anlaşma hükümleri, ülkeler ve eşya açısından farklılık arz etmesi sonucunda ülkemiz aleyhine ortaya çıkan tarife farklılığının giderilmesini sağlamak amacıyla,
c. AB ile Türkiye’nin GTS uygulamalarının farklığı nedeniyle bazı ülkeler menşeili eşyaların AB ülkeleri üzerinden ülkemize ithalatı sonucu ülkemiz aleyhine ortaya çıkan tarife farklılığını gidermek amacıyla,
d. Gümrük Kanunu’nun 55/3 üncü maddesine istinaden ülkemiz aleyhine ticari yasaklama, kısıtlama koyan ülkelere karşılık olarak farklı tarifeler uygulamak amacıyla,
e. Belirli bir ürünün, belirli amaçla kullanılması halinde,
Uygulanabilmektedir.

SON SÖZ:
Korunma önlemleri gerekçesiyle; ticaret savaşlarına kalkan olmak üzere, gümrük duvarlarının bu nevi enstrümanlarla yükseltilmesi anlaşılır bir savunma mekanizması olarak görülse de; küresel bazdaki korumacı anlayışın dünyanın hiçbir ülkesine huzur, refah, güven ve istikrar getirmediği tarihi bir gerçeklik olarak ortada durmaktadır.Arapların dillere pelesenk olmuş meşhur bir atasözü vardır: “Men dakka, dukka" (Eden bulur) diye.Diğer bir ifadeyle başkasının kapısını kötü niyetle çalan ülkenin, aynı şekilde kapısı çalınacaktır…

Türkiye’mizde de savaş tamtamlarının “Ekonomi” üzerinden çaldığı, şu kasvetli günlerin etkisiyle kaleme aldığım şiirle makalemi noktalamak isterim:

TİCARET SAVAŞLARI
Gem alındı azığa; yönetilmez yularla
Gezi, darbe olmadı deniyorlar tomarla
Beyhude saldırınız, Trump denen çomarla
Dolar ile doğmadık; ölmeyiz biz dolarla…

Vicdanlar kabul etmez, yapılan gaddarlığı,
Ticaret değil ki bu, Yahudi pazarlığı…


Dünya beşten büyükmüş (!), denilecek laf mıdır?
“Oneminute” çıkışımız, plansız bir gaf mıdır?
Hakla batıl savaşı, ortada arafmıdır?
Krizden medet uman, küfüre taraf mıdır?

Sanmayın kırılanlar reisin sakarlığı,
Ticaret değil ki bu, Yahudi pazarlığı…


Birliğe havale et, keder ile elemi
Kırılacak çok yakın, Papazın da kalemi
Tek millet, tek bayrak, tek vatansa bu gemi
Yutmayıp, kusacağız döviz denen bu yemi...

Vereceğiz sırt sırta, aşacağız darlığı
Ticaret değil ki bu, Yahudi pazarlığı…

Ekonomik savaş var, haydi herkes sefere
Benden ne olur deme, ihtiyaç var nefere
Tarafını belirle göğsünü gere gere
Şüphesiz bu dik duruş, götürecek zafere. ..
Sürüden ayrıl da gel; bırak şu davarlığı,
Ticaret değil ki bu, Yahudi pazarlığı…

Yüzmede mahirizdir kriz denen kulvarda
Yok alıp, yok satarız dünya denen pazarda
Dolanmayın boşuna bu bulanık sularda;
Dolar ile doğmadık; ölmeyiz biz dolarla…

Bu yerin altı da var, unutma mezarlığı;
Ticaret değil ki bu, Yahudi pazarlığı…


Haki DEMİRTAŞ
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri
Yorumlar
İlk Yorumu Siz Yapın
Yorumunuz
Diğer Köşe Yazıları