Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Sistemine Geçiş

Son Güncellenme Tarihi: 1.07.2017
Yusuf ÖLÇEN

Yusuf ÖLÇEN

Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri

Yazarın Diğer Yazıları

Bu çalışma, yaklaşık dokuz yıldır yürürlükte olan Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği uygulamasının günümüze uzanan hikayesini, bu uygulamanın sisteme katkılarını, süreç içerisinde yaşanan sorunları, sistemin amacına uygun işlev kazanması için yapılması gerekenleri dile getirmek amacıyla Sn. Yusuf ÖLÇEN tarafından kaleme alınmıştır.Çalışmanın uzunluğu dolayısıyla bölümler halinde yayınlıyoruz.

Yusuf ÖLÇEN'in yazı dizisinin ilk bölümü olan "Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Sistemine Geçiş" başlıklı bölümünü sizlerle paylaşıyoruz.

Birinci Bölüm 
YETKİLENDİRİLMİŞ GÜMRÜK MÜŞAVİRLİĞİ SİSTEMİNE GEÇİŞ

YGM uygulaması denildiğinde her ne kadar akla ilk anda gümrüklü antrepolarla ilgili tespitler gelmekte ise de ilgili mevzuata YGM tarafından yapılması öngörülen tespitlere 23 ayrı başlık altında yer verilmiştir. Bu tespitlerden sadece dokuz adedi antrepo işlemleri ile alakalı tespitleri oluşmaktadır.
Ancak YGM uygulamasını sürdürebilmenin temel ekonomik dayanağını antrepo işlemlerine ilişkin olan bu dokuz tespit oluşturmaktadır.
Bu çalışmada antrepolarla ilgili tespitlerin yanı sıra, diğer 14 tespit işleminin önemine, YGM marifetiyle yapılmasının etkilerine, dolayısıyla her bir tespit işleminde yaşanan sıkıntılara ve aşılması gereken sorunlara değinilmeye çalışılacaktır.

I. Gümrük Antrepoları
Gümrük Kanunu’nda 2000’li yıllarında yapılan değişiklikle, bu tarihe kadar sadece Devlet eliyle veya TCDD, THY, UMAT, Denizcilik İşletmeleri vb. antrepoculuk hizmetleri kanunla tekeline verilmiş işletmeler tarafından işletilen gümrük antrepoların, bunların dışında kalan özel teşebbüs tarafından da işletilebilmesine olanak tanınmıştır. Bu uygulamayla serbest rekabetçi ortam gereği gümrükü antrepo sayısı ciddi bir artış göstermiştir.Bakanlık kayıtlarına göre 2016 yılı sonunda 405 adedi özel, 629 adedi genel olmak üzere toplam 1034 adet gümrüklü antrepo faaliyet göstermektedir.
Antrepo sayısının bu denli artmasının yanı sıra, bu tarihe kadar sadece eşyanın belli bir süre muhafazası için kullanılan gümrüklü antrepolarda, artık ekonomik etkili bir takım iş ve işlemlerin de yapılmasına olanak tanınmıştır. Bu gelişmeler sonucunda artık antrepolardaki işlem trafiğinin;yetkin insan kaynağı ve amaca uygun donanım ile daha profesyonel bir anlayışla yürütülmesi kaçınılmaz olmuştur.
Gümrük antrepoların işletilme anlayışlarında ve işlevlerinde yapılan bu köklü değişikliklerin yanı sıra 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile hayat bulan ekonomik etkili gümrük rejimleri, nihai kullanım, basitleştirilmiş usul uygulamaları ve diğer gümrük işlemlerinin doğru olarak uygulanmasını sağlamak için Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından (O tarihte Gümrük Müsteşarlığı) 2008 yılında yeni bir uygulama hayata geçirilmiştir.

II. YGM Sisteminin Uygulamaya Konulması
2008 yılında yapılan bir düzenlemeyle, gümrük idarelerindeki iş yoğunluğu ve personel yetersizliği nedeniyle etkin olarak yapılamayan bazı tespit işlemlerinin, daha etkin ve daha verimli olarak yapılabilmesi için YGMsistemi hayata geçirilmiştir.
Bu yeni uygulama kapsamına alınan tespit işlemlerinin,nitelikleri Bakanlık tarafından belirlenen Gümrük Müşavirleri eliyle yürütülmesi amaçlanmış, bu niteliklere uyan ve talep eden Gümrük Müşavirlerine yetki belgesi verilmiştir.
19.01.2008 tarihli ve 26761 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Gümrük İşlemleri” başlıklı 60 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği ile YGM’ler marifetiyle yapılacak tespit işlemleri 14 başlık altında toplanmış ve bu uygulamanın yürürlük tarihi 19.07.2008 olarak belirlenmiştir.
29.05.2008 tarih ve 26890 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve yürürlük tarihi 01.06.2008 olan 1 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği ile YGM sisteminin işleyişine ilişkin düzenlemeler ile YGM çalışma usul ve esasları belirlenmiştir.
Gerek 60 sayılı gerekse 1 sayılı Tebliğlerle YGM’ler eliyle yapılması öngörülen tespit işlemlerine ilerleyen zamanlarda başka tespit işlemleri eklenmiş, bazı tespit işlemleri ise çıkartılmıştır.
YGMuygulamasıyla; gümrük personeli, hizmet binası dışına çıkarılmayarak istihdam edilecek personelden ve bu işlemlerin ifası için yapılacak harcamalardan tasarruf edilmiştir. Bu vesile ile idare gereksiz iş yükünden arınmış, daha önce antrepolarda görevlendirilen gümrük personeli ise daha rasyonel hizmet alanlarına kaydırılmıştır.
Antrepo tespitleri dışında kalan tespitlerin de yine gümrük binası dışına çıkılarak yapılması gerektiği dikkate alındığında gümrük idarelerinde icrası gereken iş ve işlemlerin ifasında yaşanan personel sıkıntısı bir nebze de olsa azaltılmıştır. Diğer yandan YGM sistemi üzerinden yaklaşık 4.500 kişilik ek istihdam ve katma değer yaratılmış, sistemde yer alan aktörlerin faaliyetleri dolayısıyla Hazineye ciddi oranda vergi geliri ve SSK pirimi ödenmesi sağlanmıştır.
Bu uygulamayla,dokuz yıl boyunca Bakanlıkça belirlenen kriterleri sağlayan Gümrük Müşavirleri tarafından yapılabilen tespit ve kontrollerin; yasalara uygun, doğru, hızlı ve dış ticaretin önünü açacak şekilde yerine getirmesi sağlanmıştır.
YGM’nin sisteme dahil edilmesi ileözellikle antrepolarda gerçekleştirilen iş ve işlemlerin müteselsil sorumlu sıfatıyla tespiti ve eş zamanlı raporlanması imkanına kavuşulmuştur.
Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca (Gümrük Müsteşarlığı) geliştirilen yazılım programı üzerinden işleyen YGM Sistemi, gerek e-devlet gerekse e-gümrük hedefleri paralelinde günümüz bilgi çağına uygun bir şekilde oluşturulmuştur.Dokuz yıl içerisinde sistem ve sistemin aktörleri, yasal düzenlemelerle belirlenen amaç ve hedefe uygun bir biçimde işlevlerini sürdürmüşlerdir.
Nihai kullanıma konu eşyanın nihai kullanım amacına uygun kullanımda olup olmadığının tespiti ve teminat iadesine ilişkin incelemelerin zamanında yapılarak rapora bağlanmasıyla; hem Devlet verilen izinin amacına uygun kullanıldığını detaylı olarak görebilme imkanına kavuşmuş, hem de izin hak sahibiamacına uygun gerçekleştirdiği işlemlerin geciktirilmeden ibra edilmesi ve teminatının iadesi imkanını yakalamıştır.
Dahilde İşleme İzni veya Geçici ithalat kapsamında yurda getirilen eşya ile ilgili süre uzatım talepleri,YGM’ler tarafından yapılan tespitlerle herhangi bir gecikmeye mahal bırakmadan zamanında karşılanabilmiştir. Böylece ekonomik hayatın bu alandaki seyir hızı kesintiye uğramadan devam edebilmiştir.
Onaylanmış kişi statü belge müracaatların incelemesinin YGM marifetiyle yapılması sayesinde, aranan şartlara haiz talep sahipleri çok kısa sürelerde OKS Belgelerini alabilmiştir.
İhracatta düzenlenen serbest dolaşım ve menşe belgelerinden, ithalatçı ülke gümrük idarelerince “sonradan kontrol” amacıyla gönderilenlerinin, mevzuata uygun düzenlenip düzenlenmediğine ilişkin tespitlerin zamanında, detaylı ve gerekçeli açıklamalarla rapora bağlanmasıyla ihracatçının rahat nefes alması sağlanmıştır.

III. Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği ile ilgili mevzuat
YGM sisteminin işleyişi veYGM’nin yetki ve sorumluluklarıile ilgili düzenleme; 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 10 ve 226, Gümrük Yönetmeliğinin 574 ila 578 nci Maddeleri ve 07.10.2016 tarih ve 29850 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği hükümleri çerçevesinde sürdürülmektedir. Halen yürürlükte bulunan 6 Seri No.lu Tebliğ’de,15.12.2016 tarihli ve 29919 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7 Seri No.lu Tebliğ ile değişiklikler yapılmıştır.

Yusuf ÖLÇEN

Yazı dizisinin ikinci bölümü 19 Temmuz Çarşamba günü sizlerle olacak. 
Yorumlar
İlk Yorumu Siz Yapın
Yorumunuz
Diğer Köşe Yazıları