YGM Sisteminin İşleyişinde Karşılaşılan Sorunlara Genel Bir Bakış

Son Güncellenme Tarihi: 6.07.2017
Yusuf ÖLÇEN

Yusuf ÖLÇEN

Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri

Yazarın Diğer Yazıları

Bu çalışma, yaklaşık dokuz yıldır yürürlükte olan Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği uygulamasının günümüze uzanan hikayesini, bu uygulamanın sisteme katkılarını, süreç içerisinde yaşanan sorunları, sistemin amacına uygun işlev kazanması için yapılması gerekenleri dile getirmek amacıyla Sn. Yusuf ÖLÇEN tarafından kaleme alınmıştır.Çalışmanın uzunluğu dolayısıyla bölümler halinde yayınlıyoruz.

Yusuf ÖLÇEN'in yazı dizisinin ikinci bölümü olan "YGM Sisteminin İşleyişinde Karşılaşılan Sorunlara Genel Bir Bakış" başlıklı bölümünü sizlerle paylaşıyoruz.

1. YGM olabilme şartları
YGM yetki belgesi; Gümrük Kanunu’nda belirtilen statüde ve belirlenen süre kadar gümrük idarelerinde görev yapıp sınavsız olarak gümrük müşavirliği izin belgesine sahip olanlar ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın açtığı gümrük müşavirliği sınavında başarılı olup, en az yedi yıl süre ile gümrük müşavirliği izin belgesine sahip olanlara verilmektedir.

a) YGM’ler tarafından kurulan şirketlerin, tespit işlemlerini yapabilmesi için şirket ortaklarının tamamı ile şirketi temsil ve ilzama yetkili müdürlerinin YGM olması şartı
Bir YGM şirketinde YGM mevzuatında öngörülen tespit işlemlerini yapacak olanların YGM yetki belgesi sahibi olması ne kadar doğalsa, bu şirketin vergi dairelerinde, SGK’da, bankalarda, noterde, şirket demirbaş ve sarf eşyası alımlarında istihdam edilecek kişilerin, bu şirketi temsil ve ilzama yetkili olamaması da Türk Ticaret Kanunu’nun ruhuna bir o kadar aykırı bir durum oluşturmaktadır.
Gerçi 12.01.2017 tarih ve 29946 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelik ile Gümrük Yönetmeliği’nin 563 ncü Maddesinin altıncı fıkrasında yapılan bir değişiklikle, gümrük müşavirlerince kurulan tüzel kişiliği temsil ve ilzam etmek üzere atanan şirket ortağı dışındaki üçüncü kişilere ancak sınırlandırılmış temsil yetkisi verilebileceği yönünde ilave bir hüküm getirilmiştir. Ancak bu hükmün YGM şirketlerini de kapsayıp kapsamadığı hususunun açığa kavuşturulması gerekmektedir.

b) Şirket ortağı YGM’nin, genel ve özel antrepolara ilişkin tespit işlemlerini yapabilmesi için şirketteki hisselerinin en az %20 olması şartı
Bu uygulama; hem hukuki yönden Türk Ticaret Kanunu hükümlerine aykırı olması, hem de uygulanabilirliği yönünden pratikte ciddi sorunlar yaratacak olması dolayısıyla yeniden gözden geçirilmeye muhtaç bir uygulamadır. Çünkü, her YGM’nin ortak olduğu şirketteki hissenin yüzde yirmisini karşılayabilmesi reel olarak mümkün olmayabilecektir. Bu nedenle de bu uygulamayla arka planda gizli borçlanmalar ve taahhütlerin oluşması riski ve buna bağlı olarak süreç içerisinde ciddi ihtilafların oluşması gündeme gelecektir.
Olası devlet alacağının kaybının önüne geçmek için böyle bir uygulamaya ihtiyaç bulunmadığı kanaatini taşımaktayım. Çünkü hem Gümrük Yönetmeliği’nin 575 nci Maddesi hem de 6 Seri No.lu Tebliğ’in 22 nci Maddesinde yapılan düzenleme ile zaten böyle bir riskin önüne geçilmiş bulunulmaktadır. Söz konusu maddelerde; YGM’lerin, yaptıkları tespit işlemlerinin doğru olmamasından dolayı zayi olan vergiler ve kesilecek cezalardan yükümlü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulacakları hüküm altına alınmıştır. Ayrıca Gümrük Yönetmeliği’nin 578 nci Maddesinde, tüzel kişilik bünyesinde gerçekleştirilen işlemlerde, işlemi gerçekleştiren YGM’nin yanı sıra şirketi temsil ve ilzama yetkili YGM hakkında da, Gümrük Kanunu’nun geçici 6 ncı Maddesi gereğince da işlem yapılacağı yönünde düzenleme yapılmıştır.
Ayrıca yüzde yirmi pay sahibi olmak zorunluluğunun, sadece genel ve özel antrepolara ilişkin tespit işlemlerini yapacak olan YGM’ne getirilmiş olması, bu tespitler dışındaki tespitlerin hem ekonomik etkileri hem de sebep olabilecekleri hazine kaybı yönünden daha önemsiz gibi görüldüğü izlenimi uyandırmaktadır. Halbuki YGM tarafından yapılması ön görülen hiçbir tespit işlemi hazine haklarının korunması veya eşya rejimi yönünden antrepo işlemlerine ilişkin tespitlerden daha önemsiz ve risksiz değildir.
Bu düzenlemenin bir amacı da YGM sektöründe “tekelleşme” oluşumunu engellemek ise zaten tek başına bir YGM’nin tespit yapabileceği antrepo sayısı dört ile sınırlandırılmış olduğu dikkate alındığında; bir şirkete ortak olacak YGM sayısının fazlalığı, bu şirketteki bir YGM’nin dört sayısından daha fazla antrepoda tespit yapabilmesine imkan vermemektedir.
Halbuki bir şirketin ortaklarının fazlalığı bu şirketin; ödeyeceği vergilerden, yaratılacak katma değere, istihdam edilecek personelden, ödenecek SGK primlerine kadar birçok yönden Devletin avantajına hizmet etmesine neden olacaktır.
Şirketlerin az veya çok ortaklı olmasından ziyade, işlemleri standartlaştırabilen, kamu otoritesi nezdinde daha net izlenebilir, hesap verebilir ve şeffaf bir örgütlenme modelini seçen kurumsal şirketlerin teşvik edilmesi önem arz etmektedir.

c) YGM olabilmek için 4458 sayılı Kanunun geçici 6 ncı maddesi uyarınca son üç yıl içerisinde üçten fazla uyarma veya kınama cezası almamış olma şartı
Gümrük Kanunu’nun geçici 6 ncı maddesinde “Uyarma” cezası; meslek mensubuna mesleğinin icrasında daha dikkatli davranması gerektiğinin yazı ile bildirilmesi olarak tanımlanmıştır. Aynı Maddede uyarma ve kınama cezasını verme, gümrük bölge müdürünün yetkisine bırakılmıştır.
Bu durumda üç yıl içerisinde birden fazla gümrük idaresinde yaptığı yüzlerce iş ve işlemlerden sadece üçünde “dikkatli” olmadığı gerekçesiyle ilgili gümrük idaresinin önerisi üzerine bölge müdürlüğünce “uyarma” cezası almış gümrük müşavirinin YGM yetki belgesi alamayacağı hususuna dikkat çekmekte yarar bulunmaktadır.

d) YGM yetki belgesi alabilmek için altmış beş yaşını doldurmamış olma şartı
Bu şartın, öncelikle Anayasanın “çalışma ve sözleşme hürriyeti” başlıklı 48, “çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 ncu maddelerine aykırı bir nitelik taşıdığını belirtmekte yarar bulunmaktadır.
Benzer bir Uygulama 2005 yılında Milli Eğitim Bakanlığı tarafından başlatılmış ancak daha sonra muhtelif mahkeme kararlarının Milli Eğitim Bakanlığı aleyhine sonuçlanması ile bu uygulamadan vazgeçilmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından özel öğretim kurumlarında görev yapan eğitim personeli için 65 yaş sınırını getirmesinin aleyhine açılan davaların çalışanlar lehine sonuçlanması üzerine, anılan Bakanlık 5580 Sayılı Özet Öğretim Kurumlan Kanunu kapsamındaki özel öğretim kurumları ve Özel öğrenci Yurtları Yönetmeliği kapsamımdaki özel öğrenci yurtlarında çalışacak personelde 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri çerçevesinde 65 yaş sınırı aranmayacağını 2015 Nisan ayında tüm Milli Eğitim Müdürlüklerine bildirmiştir.
Gerek gümrük idarelerindeki geçmiş statü ve hizmet süreleri dolayısıyla sınavsız olarak gerekse sınavla Gümrük Müşavirliği belgesini almış olanlar, YGM yetki Belgesini almaya hak kazandıklarında ciddi bir mesleki geçmişi arkalarında bırakmış olmaktadırlar. Bu nedenle fiziki güç ve dayanıklılıktan ziyade, mesleki tecrübe ve ciddi bir donanım gerektiren bu mesleğin icrasında yaş sınırının gerekli olmadığı kanaatineyim.

2. YGM ile yanında çalışan GMY veya stajyerin aynı Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü ve Gümrük Müşavirleri Derneğine kayıtlı olmaları şartı
Bir YGM'nin, 01.04.2017 tarihi itibariyle Bakanlık tarafından belirlenen dokuz bölgeden sadece birinde AN6, AN7, AN8 ve AN9 tespit işlemlerini yapabileceği yönünde düzenleme yapılmıştır. Ancak yapılan yeni düzenlemede dokuz bölgeden birinde belirtilen tespit işlemleri ile ilgili sözleşme yapacak olan YGM’nin, ikametini ve dernek kaydını tespit işlemini yapacağı antreponun faaliyette olduğu bölgeye taşımasına gerek görülmemiştir.
Ancak 6 Seri No.lu Tebliğ’in 20 Maddesinin dördüncü fıkrasında, YGM yanında gümrük müşavir yardımcısı veya stajyer olarak çalışanların, YGM ile aynı Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü ve Gümrük Müşavirleri Derneğine kayıtlı olmaları gerektiği yönünde bir hükme yer verilmiştir.
Bakanlık tarafından belirlenen bölgelerden birinde AN6 veya AN8 tespit sözleşmesi yapmış olan YGM yanında çalışacak olan gümrük müşavir yardımcısı veya stajyerin doğal olarak antreponun faaliyet bölgesinde ikamet etmesi gerekmektedir.
Dolayısıyla sürekli olarak görev yapacağı antreponun bulunduğu bölgede ikamet etmesi gereken gümrük müşavir yardımcısı veya stajyerin maiyetinde çalışacağı YGM ile aynı Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü ve Gümrük Müşavirleri Derneğine kayıt yaptırması olanağı bulunmamaktadır.
Ayrıca bir gümrük müşavir yardımcısının yanında çalıştığı YGM’nin kayıtlı bulunduğu Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü ve Gümrük Müşavirleri Derneğine kaydını taşıması için, bu kişinin “gümrük Müşavir Yardımcısı İzin Belgesini” de değiştirmesi gerekeceğinden bu da yeni bir harç ve yeni bir dernek üyelik giriş ödemesini gündeme getirecektir.
Bu durumda bir gümrük müşavir yardımcısı, antrepo değişikliğinde veya başka bir yetkilendirilmiş gümrük müşaviri ile çalışmak durumunda kaldığında her seferinde, sanal bir ikamet oluşturmak ve izin belgesini değiştirmek durumunda kalacak dolayısıyla her seferinde ilave harç ve üyelik giriş ücretlerine muhatap olacaktır. Bu döngü, ilgililere yükleyeceği külfetin yanı sıra idarelerin gereksiz iş yoğunluğu yaşamasına neden olacaktır. En önemlisi sık sık yapılacak bu değişiklikler Bakanlığın kayıt takip sistemini takip edilebilir olmaktan çıkartacaktır.
Bu nedenle kayıtlı bulunduğu Bölge Müdürlüğü ve Dernek yetki alanı dışındaki bir bölgede AN6/AN8 tespit sözleşmesi yapacak bir YGM için o bölgede de ayrıca bir dosya açılacak olması dikkate alındığında; farklı bir ikametgaha ve izin belgesi değişikliğine ihtiyaç kalmadan gerek YGM’nin gerekse yanında çalışacak yardımcısının mevcut kayıtlarına ilaveten tespit yapılan antrepo bölgesindeki yetkili Dernek ve Bölge Müdürlüğü nezdinde de tespit sözleşmesi süresince kayıt açtırmaları ve bu sürecin dernekler arası koordinasyon ile yürütülmesi yaşanan sorunlara çözüm getirecektir.

Yusuf ÖLÇEN

Yazı dizisinin birinci bölümü: Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği Sistemine Geçiş

Yazı dizisinin üçüncü bölümü 21 Temmuz Cuma günü yayınlanacaktır.

Yorumlar
İlk Yorumu Siz Yapın
Yorumunuz
Diğer Köşe Yazıları