Uluslararası Yük Teslim Süreci Ve Ordino Belgesi - 2

Son Güncellenme Tarihi: 5.12.2017 |

Uluslararası Yük Teslim Süreci Ve Ordino Belgesi - 2

Uluslararası Yük Teslim Süreci Ve Ordino Belgesi - 2
Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği UTİKAD, uluslararası taşımacılık işinin ayrılmaz parçası olan yük teslim süreci ve ordino/yük teslim belgesi ile ilgili eksik bilgi ve yanlış yorumlara dayanan ifadelerin yanlış anlaşılmalara ve uygulamalara yol açabileceği endişesiyle yeniden harekete geçti.

15 Kasım 2017 tarihinde konuyla ilgili detaylı bilgilendirme yazısını Sayın Başbakan Yardımcısı Recep Akdağ'a iletmiş olan UTİKAD, 20 Kasım 2017 tarihinde aynı görüşlerini basın organları ile de paylaşmıştı.

Ancak basında ve diğer mesleki platformlarda yanlış yorum ve yönlendirmelere dayalı beyanların devam etmesi nedeniyle UTİKAD konuyla ilgili ikinci bir açıklama yapmayı gerekli gördü.

ULUSLARARASI YÜK TESLİM SÜRECİ VE ORDİNO BELGESİ – 2

ÖZET:

1- Ordino veya yük teslim belgesi kanunsuz ve dayanaksız değil, tam tersine ülkemizde, Avrupa Birliği'nde ve tüm dünyada hukuka dayalı düzenlenen ve aranan bir belge ve işlemdir.

2- Ordino veya yük teslim belgesi 4458 sayılı Gümrük Kanunu'ndan bu yana zaten gümrük idaresinin ve mevzuatının yetki ve sorumluluk alanında olan bir belge değildir. Gümrük mevzuatında yer almıyor olması bu sürecin ve belgenin hukuksuz olduğunu göstermez.

3- Uluslararası konvansiyonlar doğrultusunda düzenlenen ve taşıma sözleşmesi hüviyetindeki konşimentonun veya taşıma senedinin alıcı tarafından cirolanarak, sadece taşıyana veya acentesine geri teslim edileceği ve bunun karşılığı taşıyan veya taşıyan sıfatına sahip taşıma organizatörü tarafından ordino belgesinin düzenleneceği konşimentolarda açıkça belirtilmektedir.

4- Bu belgenin mevzuattaki yeri ve hukukiliğiyle ilgili bilgiler T.C. Başbakan Yardımcılığı makamına, UDH ve Ekonomi Bakanlıklarına, TİM Başkanı'na ve İTO yönetimine iletilmiştir.

5- Yük teslim süreci ve belgesinin ortadan kaldırılmaya çalışılması uluslararası konvansiyonlara taraf olan Türkiye'nin, taraf olduğu anlaşmaların hilafına hareket etmesi demek olacaktır.

6- Taşıma işinden kaynaklanan ve tamamen hukuka dayalı navlun veya diğer masrafların serbest rekabet çerçevesinde fiyatlandırılması temel olmalıdır. Devlet tarafından tarifelendirilmesi veya bedelsiz hale getirilmesi hem hizmetlerin aksamasına yol açabilecek hem de serbest ticaret ve sözleşme serbestisi ilkelerine ters düşecektir.

7- UTİKAD fahiş fiyatlandırmaların karşısındadır.
1-3 Kasım 2017 tarihleri arasında gerçekleştirilen TİM İhracat Haftası’nda gündeme getirilen
ordino belgesinin hukuksuz olduğu ve dolayısıyla ordino ücreti olarak alınan hizmet
bedelinin de kanunsuz olduğu konusunda pek çok demeç ve yazı gerek ulusal basında
gerekse mesleki platformlarda yayınlandı. Konuyla ilgili olarak 20 Kasım 2017 tarihinde
yayınladığımız basın bültenimizdeki bilgilere ek olarak aşağıdaki açıklamanın yapılması
gerekli görülmüştür.

Öncelikle ve kesin olarak ifade etmek gerekir ki, uluslararası taşımacılık işinin bir parçası
olan yükün “doğru alıcısına” fiziken teslim edilmesi süreci ve bu işlemi gösteren belge
kanunidir, hukuksuz değildir. Bu belge hukuksal geçerliliğini hem taraf olduğumuz
uluslararası konvansiyonlardan hem de yerel hukukumuzdan alır. Bu işlemin hukuksuz
olduğunu iddia etmek, uluslararası ticaret ve bu ticaretin taşınmasındaki kurallar ile çelişir.
İşlemin hukuki olmadığını iddia etmek ancak bilgisizlikten ya da bilinçli olarak piyasada
yanlış yönlendirme ile kaos yaratma niyetinden kaynaklanabilir.
İşin temeline ve hukuki dayanaklarına bakıldığında yükün göndericisiyle taşıyıcısı
arasındaki taşıma sözleşmesi olan konşimentoların üzerindeki sözleşme maddeleri
arasında yer alan aşağıdaki madde veya benzeri maddeler durumu net olarak ortaya
koymaktadır:
“If this is a negotiable (To Order / Of) Bill of Lading, one original Bill of Lading, duly endorsed
must be surrendered by the Merchant to the Carrier (together with outstanding Freight and
charges) in exchange for the Goods or a Delivery Order. If this is a non-negotiable (straight)
Bill of Lading, the Carrier shall deliver the Goods or issue a Delivery Order (after payment
of outstanding Freight and charges) against the surrender of one original Bill of Lading or in
accordance with the national law at the Port of Discharge or Place of Delivery whichever is
applicable”.

Uluslararası ticareti bilenler, basiretli dış ticaretçilerimiz, ihracatçılarımız, ithalatçılarımız ve
hatta bankalarımız:
- konşimentonun veya taşıma senedinin, gönderici, taşıyan ve mal bedelini göndericiye
ödedikten sonra bu belgeye sahip olan alıcı arasındaki bir sözleşme olduğunu;
- bu sözleşmeye göre yükün varış yerinde alıcıya teslimi için, en az bir adet orijinal
konşimentonun alıcı tarafından ciro edilerek, ilgili navlun ve diğer ücretlerin de
ödenmesiyle birlikte taşıyana teslim edilmesi gerektiğini;
- bunun yapılmasıyla birlikte, taşıyanın ya yükü fiziken alıcıya teslim etmesi veya bu
işlemin malın bulunduğu geçici depolama yerinde gerçekleşebilmesi için, taşıyanın
malın teslim edilmesini onayladığı bir “delivery order” yani teslim emri veya ordino
düzenlemesi gerektiğini bilir.

Nitekim Türk Ticaret Kanunu’nun aşağıda tekrar belirttiğimiz 1228. ve 1236. maddeleri bunu
açıkça ortaya koyar.

a. Türk Ticaret Kanunu Madde 1228: Konişmento
Konişmento, bir taşıma sözleşmesinin yapıldığını ispatlayan, eşyanın
taşıyan tarafından teslim alındığını veya gemiye yüklendiğini gösteren ve
taşıyanın eşyayı, ancak onun ibrazı karşılığında teslimle yükümlü olduğu
senettir.
b. Türk Ticaret Kanunu Madde 1236: Konişmentonun geri verilmesi karşılığında
eşyanın teslimi

Eşya, ancak konişmento nüshasının, eşyanın teslim alındığına ilişkin şerh
düşülerek geri verilmesi karşılığında teslim edilir.
Konşimentolar Türkiye’nin de taraf olduğu Hague, Hague Visby veya henüz taraf
olunmamakla beraber Hamburg gibi konvansiyonlar doğrultusunda düzenlenen ve
uluslararası ticaret ve taşımacılıkta bütün ülkeler tarafından kabul edilen uluslararası bir
sözleşme ve kıymetli belgedir. Konşimentoların el değiştirmesiyle yükün mülkiyetinin el
değiştirdiğini ve uluslararası taşımacılık işinin son adımında cirolu konşimento veya taşıma
senedinin taşıyana veya acentasına ibraz edilmesiyle yük teslim onayının verildiği de dış
ticaretçiler ve bankalar tarafından gayet iyi bilinir. Nitekim basiretli tüccarlar olan dış
ticaretçiler ve ithalatçılar, taşıma işinden önce gerekli bağlantıları yapıp, taşıma tekliflerini
alarak malını hangi koşullarda, hangi ücretler karşılığında ve kime taşıttıracağını belirler ve
sonrasında yükünü taşıtır. Ayrıca aynı süreci yurt dışına mal ihraç eden basiretli
ihracatçılarımız da bilirler. Zira bu süreç ihracatçılarımıza da mal bedelini tahsil etmeden
yükün karşı ülkedeki alıcılara teslim edilmemesini sağlayan bir garanti mekanizmasını temsil
eder.

Taşıma işinden kaynaklanan ücretler sadece navlun değildir. Çeşitli nedenlerle, yükün fiziki
olarak taşınmasının ücreti olan navlun dışında farklı hizmetler üretilir ve bunlardan kaynaklı
farklı masraflar oluşur. Milletlerarası Ticaret Odası tarafından 10 yılda bir güncellenerek
yayınlanan INCOTERMS 2010’da ifade edildiği üzere, uluslararası satış terimine göre (CFR,
CIF veya FOB gibi) belirtilen satıcı ve alıcının sorumlulukları kapsamında masraflar da ilgili
taraflarca ödenir. Hiçbir uluslararası konvansiyonda veya ulusal mevzuat içinde bu masraflar
tek tek ifade edilmez, çünkü bu masraflar ticaret ve özel hukuk çerçevesinde ve verilen
hizmete göre belirlenir.

Nitekim yine tekrar etmek gerekirse, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun Taşıma İşleri
başlıklı 4’üncü kitabının 870. maddesi taşıyanın taşıma ücretinden başka gerekli olan
giderleri isteyebileceğini hükme bağlamıştır:

XV - Taşıma ücretinin hesaplanması ve ödenmesi
MADDE 870- (1) Taşıma ücreti, eşyanın tesliminde ödenir. Taşıyıcı, taşıma
ücretinden başka, eşya için yapılan, duruma ve şartlara göre gerekli olan
giderleri de isteyebilir.

Dolayısıyla, gümrük idaresinin yetki ve sorumluluk alanı dışında cereyan eden yükün
alıcısına fiziki teslimini sağlayan bir belge olan ordino veya yük teslim belgesinin ve bununla
ilgili ücretin kanunsuz olduğunu iddia etmek ya ulusal ve uluslararası kanunları bilmemek ya
da bunları hiçe saymak demektir.

Uluslararası taşımacılığın en temel işlemlerinden birisi olan yükün teslimi konusu zaten
uluslararası konvansiyonlar ve ulusal mevzuatta da yer almakta ve önceki basın
bültenimizde ifade ettiğimiz gibi, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından
(o tarihlerde Denizcilik Müsteşarlığı adıyla yayınlanmıştı) yayınlanan 17 Mayıs 2011 tarihli
yazıya ve yük teslim sürecinin nasıl olması gerektiğiyle ilgili çeşitli Yargıtay kararlarıyla
onaylanan dava sonuçlarına bakıldığında bir hukuksuzluğun olmadığı, tam tersine ordino
veya yük teslim belgesi olmaksızın mal teslim almaya çalışanlar veya yük teslim belgesi
olmaksızın yükü teslim edenler hakkında verilen aleyhte kararlar olduğu rahatlıkla tespit
edilebilir.

Ayrıca ordino veya yük teslim belgesi bedellerinin tahsiline ilişkin açılan davaların bugüne
kadar Mahkemelerce kabulüne karar verilmesi, bu kararların Yargıtay incelemesinden de
geçerek kesinleşmiş olması ordinonun hukuki olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Ordino veya yük teslim belgesi karşılığı ücret alınmasının Türkiye'de alışılmış ve kabul
edilmiş bir gelenek olduğu Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 15.02.2016 tarih E.2015/168 E.
K.2016/1460 sayılı ilamı ile tespit edilmiştir.

Konuyla ilgili tüm detaylar, bilgilendirme amacıyla TİM İhracat Haftası etkinliğinde konuyla
ilgili açıklama yapan Sayın Başbakan Yardımcısı Recep Akdağ’a 15 Kasım 2017 tarihli
yazımızla iletilmiştir.

Geçen hafta içinde TİM Başkanı Sayın Mehmet Büyükekşi’nin katıldığı ve UTİKAD’ın da
üyesi olduğu TİM Lojistik Konseyi toplantısında, TİM duyurularının herhangi bir hukuki
inceleme yapılmadan yayınlandığı anlaşılmış, detaylı bilgiler TİM ile paylaşılmış ve TİM
Başkanı’ndan konunun kendi hukuk danışmanları tarafından da inceleneceği sözü
alınmıştır.

Yine eksik bilgiler, yanlış yönlendirmeler ve TİM’in konuyla ilgili yazısını takiben, İstanbul
Ticaret Odası tarafından da yayınlanan, ordino ve benzeri ücretlerin gerek Gümrük
Kanunu’nda gerekse Türk Ticaret Kanunu’nda yasal dayanağı olmadığı için hukuksuz
olduğu yönündeki yazıyla ilgili olarak bilgi ve belgeye dayalı açıklamalar, İTO Meslek
Komiteleri yıllık toplantısında UTİKAD tarafından gerek Oda yönetimine gerekse tüm
katılımcılara aktarılmıştır.

Bunların dışında konuyla ilgili, ilgisiz çeşitli kurumlar tarafından mevzuatın yük teslim
süreciyle çok da ilgisi olmayan başka hükümleri, farklı yorumlamalarla birlikte yanlış
yönlendirme amacıyla basında yer almaya devam etmektedir.
Hele hele bir kurumun yükün fiziki teslimiyle hiçbir ilgisi olmayan Gümrük ve Ticaret
Bakanı’yla görüşüldüğü ve ordinoyu kaldırttığı söylemi de kamuoyunda yanlış algılamalara
ve sonuçlara yol açmıştır. Nitekim bazı ithalatçıların yük teslim belgesi olmadan yükü geçici
depolama yerinden teslim almaya çalıştıkları öğrenilmiştir. UTİKAD olarak en çok üzerinde
durduğumuz konu, uluslararası konvansiyonlar ve uygulamalarla belirlenmiş süreçlerin göz
ardı edilmesiyle birlikte ülkemizin uluslararası platformlarda zor durumda kalmamasıdır. Bu
açıklamalarımız da yanlış yorumlar ve yönlendirmelerle sürecin yanlış yerlere gitmemesini
sağlamak içindir.

Bunun dışında uluslararası taşımacılık gibi pek çok bileşeni olan ve gerek yurt dışında
gerekse yurt içinde farklı hizmetlerin üretildiği bu sürecin navlun dışında hizmet bedellerinin
olması kaçınılmazdır. Dolayısıyla özel hukuk ve sözleşme serbestisi çerçevesinde
gönderici-taşıyan-alıcı arasında yürütülen ticaretin gereği oluşan ordino ücreti dahil çeşitli
bedellerin, serbest ekonomi rejimini, ilkelerini kabul etmiş ve destekleyen bir ülkede devlet
tarafından tarifelendirilmesi veya bedelinin sıfırlanması beklenmemelidir.
Ancak UTİKAD’ın da hep karşısında olduğu piyasa koşularının dışında kalan fahiş
fiyatlandırmalarla hizmet vermeye çalışanların da, yine basiretli tüccarların ve ithalatçıların
bilinçlenmesiyle piyasa koşulları dahilinde yok olacağı kesindir.

Kaynak: UTİKAD
Yorumlar
İlk Yorumu Siz Yapın
Yorumunuz
Diğer Güncel Haberler